Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu (TCK 135)

Bir kişinin kimlik, adres, telefon veya sağlık bilgileri gibi verilerini hukuka aykırı biçimde kaydetmek, TCK 135 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası gerektirir. Bu yazıda suçun unsurlarını, cezasını, şikâyet ve uzlaştırma durumunu ve Yargıtay’ın bakışını sade bir dille açıklıyoruz.

Kişisel Veri Nedir, TCK 135 Neyi Korur?

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, Türk Ceza Kanunu’nun “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde, 135. maddede düzenlenmiştir. Korunan değer, kişinin kendisine ait bilgiler üzerindeki kontrol hakkıdır. Anayasa’nın 20. maddesi de herkesin kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahip olduğunu kabul eder. TCK 135 bu hakkın ceza hukuku alanındaki güvencesidir.

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre kişisel veri; kişinin kimliğini belirleyen veya belirlenebilir kılan, onu diğer bireylerden ayıran gerçek kişiye ait her türlü bilgidir. Bu kapsamda şu bilgiler kişisel veri sayılır:

• T.C. kimlik numarası, ad, soyad, doğum yeri ve tarihi, anne ve baba adı gibi nüfus bilgileri,
• Yerleşim yeri adresi, telefon numarası, e-posta adresi,
• Banka hesap bilgileri, eğitim durumu, mesleği, adli sicil kaydı,
• Parmak izi, DNA, kan grubu gibi biyolojik ve biyometrik bilgiler,
• Sağlık bilgileri, dini veya siyasi görüş, sendikal bağlantı gibi hassas bilgiler.

Önemli bir nokta şudur: Yargıtay, yalnızca “sır” niteliğindeki bilgilerin değil, herkesçe bilinen veya kolayca ulaşılabilen kişisel bilgilerin de kanuni anlamda kişisel veri olduğunu kabul etmektedir. Bununla birlikte suçun uygulama alanının gereğinden fazla genişletilmemesi, her somut olayda hukuka uygunluk nedeni bulunup bulunmadığının titizlikle araştırılması gerektiği de aynı içtihatlarda vurgulanır.

Konunun genel çerçevesi için kişisel verilere ilişkin suçlar sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Kanun Metni ve Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunun Cezası

Buna göre suçun temel hâli için öngörülen ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıdır. Kaydedilen bilgi hassas nitelikteyse (siyasi, felsefi, dini görüş, ırki köken, ahlaki eğilim, cinsel yaşam, sağlık durumu, sendikal bağlantı) ceza yarı oranında artırılır.

TCK 137: Nitelikli hâller

TCK 137’ye göre suçun;

• kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle,
• belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle

işlenmesi hâlinde ceza ayrıca yarı oranında artırılır. Örneğin bir sağlık çalışanının, bir banka personelinin ya da bir kamu görevlisinin erişim yetkisini kullanarak kişisel bilgileri kendi cihazına kaydetmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Bu artırımlar ceza miktarını ve dolayısıyla erteleme, HAGB gibi kurumların uygulanabilirliğini doğrudan etkiler.

Suçun Unsurları: “Kaydetme” ve “Hukuka Aykırılık”

Suçun oluşması için iki temel koşul aranır: Bilginin kişisel veri niteliği taşıması ve bu verinin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi.

Kaydetme hareketi

Kaydetme, verinin daha sonra ulaşılabilecek biçimde bir ortama sabitlenmesidir. Bilgisayar, telefon, bulut hesabı, yazılı defter, liste veya veri tabanı bu ortama örnektir. Verinin sadece öğrenilmesi, duyulması veya görülmesi tek başına bu suçu oluşturmaz; kalıcı bir kayıt yaratılması gerekir. Veriyi bir başkasına vermek, yaymak veya ele geçirmek ise ayrı bir suç olan verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu (TCK 136) kapsamında değerlendirilir.

Hukuka aykırılık

Kişisel veri kaydetmek her durumda suç değildir. İlgili kişinin açık rızası, kanunun açıkça izin vermesi, bir sözleşmenin kurulması veya ifası için zorunluluk, bir hakkın kullanılması gibi durumlar hukuka uygunluk nedeni oluşturabilir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nda yer alan işleme şartları bu değerlendirmede yol gösterir. Mahkeme, somut olayda herhangi bir hukuk dalının kabul ettiği bir hukuka uygunluk nedeninin bulunup bulunmadığını araştırmak zorundadır.

Manevi unsur

Suç ancak kastla işlenebilir; taksirli hâli düzenlenmemiştir. Failin kaydettiği bilginin kişisel veri olduğunu ve kaydın hukuka aykırı olduğunu bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Yargıtay da sanığın hukuka aykırı hareket ettiğini bildiğinin ya da bilebilecek durumda olduğunun ayrıca tespit edilmesini aramaktadır.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal ile Farkı

Uygulamada en sık karıştırılan konu, TCK 135 ile özel hayatın gizliliğini ihlal suçu (TCK 134) arasındaki sınırdır. Bir kişinin görüntüsü veya sesi kuşkusuz kişisel veridir. Ancak Yargıtay’a göre kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesinin rızası dışında kaydedilmesi TCK 134/1’in ikinci cümlesinde, ifşa edilmesi ise TCK 134/2’de özel olarak düzenlendiğinden, bu tür görüntü ve sesler TCK 135 ve 136 bakımından kişisel veri olarak değerlendirilmez.

Bu ayrım pratikte büyük önem taşır. Çünkü özel hayatın gizliliğini ihlal suçu şikâyete bağlıdır ve uzlaştırma kapsamındadır; kişisel verilerin kaydedilmesi suçu ise şikâyete bağlı değildir. Yanlış nitelendirme, şikâyet süresi, uzlaştırma ve görevli mahkeme gibi pek çok konuda sonuçları değiştirebilir. Kişiler arasındaki konuşmaların gizlice kaydedilmesi ise ayrıca TCK 133 kapsamında incelenmelidir.

Şikâyet, Uzlaştırma, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Şikâyete bağlı mı?

TCK 139’a göre kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme ve verileri yok etmeme suçları şikâyete bağlı değildir. Savcılık suçu öğrendiği anda resen soruşturma başlatır; mağdurun şikâyetten vazgeçmesi davayı düşürmez.

Uzlaştırma

CMK 253’e göre uzlaştırma, kural olarak şikâyete bağlı suçlar ile kanunda tek tek sayılan suçlar için uygulanır. TCK 135 bu listede yer almadığından kural olarak uzlaştırmaya tabi değildir. Ancak suça sürüklenen çocuklar bakımından, mağdurun gerçek veya özel hukuk tüzel kişisi olması koşuluyla üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlarda uzlaştırma imkânı ayrıca değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için uzlaştırma ve uzlaşmaya tabi suçlar yazımıza bakabilirsiniz.

Zamanaşımı

Temel hâlin üst sınırı beş yılı aşmadığından dava zamanaşımı süresi TCK 66 uyarınca kural olarak sekiz yıldır. Nitelikli hâllerin birlikte uygulanması üst sınırı yükseltebileceğinden süre her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır. Kesme ve durma sebepleri için dava zamanaşımı yazımız yol gösterecektir.

Görevli mahkeme

Suç ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar arasında sayılmadığından yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır.

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar

Temel hâlde ceza alt sınırdan belirlenirse sonuç ceza iki yılın altında kalabilir. Bu durumda yasal koşulları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) veya hapis cezasının ertelenmesi gündeme gelebilir. HAGB için sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmaması, mahkemenin yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve varsa mağdurun zararının giderilmesi gibi şartlar aranır.

Kısa süreli hapis cezası (bir yıl veya daha az) söz konusu olduğunda adli para cezası gibi seçenek yaptırımlara çevirme de mümkündür. Hassas veri veya meslek kolaylığı gibi artırım sebepleri ise sonuç cezayı bu sınırların üzerine çıkarabileceğinden, savunmanın nitelendirme üzerinde yoğunlaşması önemlidir.

Uygulamada Sık Görülen Durumlar

• İş yerinde müşteri bilgisi: Bir çalışanın iş gereği öğrendiği müşteri telefonlarını şirket sistemi dışında kendi telefonuna veya kişisel listesine kaydetmesi soruşturma konusu olabilir.
• Kamu veri tabanı sorgusu: Görevli personelin görev gereği olmadan sistemden kişi sorgulayıp sonucu not etmesi, TCK 137 kapsamında artırımlı ceza riski doğurur.
• Kamera kayıtları: İşletmelerdeki güvenlik kameraları genellikle meşru amaçla kullanılır; ancak kayıtların amaç dışı biçimde kopyalanıp saklanması tartışma konusu olabilir.
• Eski sevgili veya eş: Rıza dışında kimlik, adres veya hesap bilgilerinin toplanıp kaydedilmesi bu suçu; özel hayata ilişkin görüntülerin kaydı ise TCK 134’ü gündeme getirir.
• Veri satışı ve listeler: Kişisel verilerin toplu hâlde derlenip satılması amacıyla kaydedilmesi hem TCK 135 hem de TCK 136 kapsamında değerlendirilir.

Savunma Stratejisi ve Avukat Desteği

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçlamasıyla karşılaşan kişinin ilk yapması gereken, ifade vermeden önce hukuki destek almaktır. Savunmada genellikle şu başlıklar incelenir:

1. Kaydedilen bilginin gerçekten kişisel veri olup olmadığı ve kimin kaydı oluşturduğu,
2. Kaydın bir hukuka uygunluk nedenine (rıza, kanuni yükümlülük, sözleşme, hakkın kullanılması) dayanıp dayanmadığı,
3. Eylemin TCK 134, 136 veya başka bir suç kapsamında mı kaldığı (doğru nitelendirme),
4. Dijital delillerin hukuka uygun şekilde elde edilip edilmediği ve bilirkişi incelemesinin yeterliliği,
5. Kast unsurunun, yani failin hukuka aykırılığı bilip bilmediğinin ispatı.

Dijital delillerin ağırlıklı olduğu bu dosyalarda bir Antalya ceza avukatı ile çalışmak; telefon ve bilgisayar incelemelerinin, HTS ve log kayıtlarının doğru okunmasını sağlar. Antalya ceza avukatı desteği, özellikle iş yeri kaynaklı veri iddialarında işveren talimatlarının ve KVKK aydınlatma metinlerinin dosyaya kazandırılması açısından önemlidir.

Kişisel verilere ilişkin suçlar çoğunlukla asliye ceza mahkemesinde görülse de, aynı olayda nitelikli dolandırıcılık, örgüt veya bilişim sistemleri üzerinden işlenen başka suçlar birlikte iddia edilebilir. Böyle dosyalar ağır ceza mahkemesine taşınabildiğinden bir Antalya ağır ceza avukatı ile dosyanın bütününü değerlendirmek gerekir. Birden fazla suçun birlikte yargılandığı durumlarda Antalya ağır ceza avukatı, her bir suç için ayrı nitelendirme ve ceza hesabını takip eder.

Av. Saltuk Buğra Şimşek ile Görüşün

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçundan şüpheli, sanık ya da mağdur iseniz; ifade, şikâyet, katılma ve delil sunma aşamalarında hak kaybı yaşamamak için erken davranmak önemlidir. Şimşek Hukuk Bürosu’nda Av. Saltuk Buğra Şimşek, dosyanızı inceleyerek izlenebilecek hukuki yolları sizinle değerlendirir. Randevu ve bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçunun cezası ne kadar?

TCK 135/1’e göre temel cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir. Veri siyasi, dini görüş, sağlık, cinsel yaşam gibi hassas nitelikteyse ceza yarı oranında artırılır. Kamu görevlisi veya meslek kolaylığı ile işlenirse TCK 137 uyarınca ayrıca yarı oranında artırım yapılır.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu şikâyete bağlı mı?

Hayır. TCK 139 açıkça bu suçu şikâyete bağlı suçlar dışında tutar. Savcılık resen soruşturma yapar ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez.

TCK 135 uzlaştırmaya tabi mi?

Kural olarak hayır. Suç şikâyete bağlı değildir ve CMK 253’teki uzlaştırma listesinde sayılmamıştır. Suça sürüklenen çocuklar için CMK 253/1-c kapsamındaki istisna ayrıca değerlendirilmelidir.

Telefon numarası kişisel veri midir?

Evet. Yargıtay telefon numarası, adres, e-posta, T.C. kimlik numarası gibi bilgileri kişisel veri olarak kabul eder. Ancak bunun kaydedilmesinin suç olması için hukuka aykırı olması gerekir.

Birinin numarasını rehbere kaydetmek suç mu?

Olağan sosyal ilişki çerçevesinde, kişinin kendisinin verdiği numarayı kaydetmek genellikle hukuka aykırı sayılmaz. Numara rıza dışında, hukuka aykırı bir amaçla veya iş gereği öğrenilip kişisel olarak saklanmışsa durum farklı değerlendirilebilir.

Gizlice fotoğraf çekmek TCK 135 kapsamında mı?

Kişinin özel hayatına ilişkin görüntü veya seslerin rızası dışında kaydı Yargıtay’a göre TCK 134 kapsamında değerlendirilir. Özel hayata ilişkin olmayan kimlik bilgilerinin kaydı ise TCK 135 kapsamına girebilir.

Kişisel verilerin kaydedilmesi suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Temel hâl için dava zamanaşımı TCK 66 uyarınca kural olarak 8 yıldır. Nitelikli hâllerin uygulanması üst sınırı yükselteceğinden süre dosyaya göre ayrıca hesaplanmalıdır.

Bu suçta HAGB verilebilir mi?

Sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis olursa ve diğer yasal şartlar varsa HAGB kararı verilebilir. Mahkeme sanığın kişiliğini, sabıkasını ve zararın giderilip giderilmediğini değerlendirir.

Kişisel verilerin kaydedilmesi davasına hangi mahkeme bakar?

Bu suç ağır ceza mahkemesinin görev alanında sayılmadığından asliye ceza mahkemesinde yargılanır. Aynı dosyada ağır cezalık bir suç da varsa birleştirme sonucunda ağır ceza mahkemesi görevli olabilir.

İşyerinde müşteri verilerini kendi telefonuma kaydetmek suç mu?

İş gereği edinilen verilerin şirket sistemi dışında kişisel cihaza kaydedilmesi, rıza veya başka bir hukuka uygunluk nedeni yoksa TCK 135 kapsamında soruşturma konusu olabilir. Meslek kolaylığından yararlanıldığı kabul edilirse ceza artırılabilir.

KVKK ihlali ile TCK 135 aynı şey mi?

Hayır. KVKK ihlalleri esas olarak Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun idari para cezası yetkisine konu olur. Fiil aynı zamanda TCK 135-138’deki suç tanımlarına uyuyorsa ayrıca ceza soruşturması yürütülür.

Kişisel verilerim kaydedildiyse ne yapmalıyım?

Delilleri (ekran görüntüsü, mesaj, belge) saklayarak Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunabilirsiniz. Ayrıca KVKK kapsamında veri sorumlusuna başvuru ve hukuk mahkemesinde tazminat yolları da değerlendirilebilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.