İçindekiler
- Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçu nedir?
- Maddedeki üç ayrı suç tipi
- İki kişilik konuşmayı gizlice kaydetmek suç mu?
- Cezalar ve nitelikli hâller
- Şikâyet, uzlaşma ve görevli mahkeme
- Gizli ses kaydı delil olarak kullanılabilir mi?
- Şüpheli ve mağdur için pratik notlar
- Antalya’da hukuki destek
- Konuya İlişkin Yargıtay Kararı
- Sıkça Sorulan Sorular
Gizlice ses kaydı almak suç mu? Bir toplantıyı veya yüz yüze bir konuşmayı habersiz kaydetmenin cezası nedir? Bu yazıda TCK 133 kapsamındaki üç ayrı suç tipini, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun fail ve tarafların sayısına ilişkin yaklaşımını ve soruşturma sürecini anlatıyoruz.
Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçu nedir?
TCK 133, kişiler arasında geçen ve alenî olmayan, yani herkesin duyabileceği şekilde yapılmayan konuşmaların gizliliğini korur. Suç, “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde yer alır. Burada korunan, iletişim aracıyla yapılan haberleşme değil, kişilerin yüz yüze ya da aynı ortamda yaptığı sözlü konuşmalardır. Telefon görüşmeleri, mesajlar ve e-postalar ise kural olarak haberleşmenin gizliliğini ihlal (TCK 132) kapsamında değerlendirilir.
Bir konuşmanın alenî olup olmadığı; konuşmanın yapıldığı yer, katılanların sayısı ve konuşanların bunu herkese açık tutma iradesine göre belirlenir. Kapalı kapılar ardındaki aile görüşmesi, işyerindeki özel toplantı veya bir kafede iki kişinin kendi aralarında yaptığı konuşma alenî olmayan konuşmalara örnektir. Herkese açık bir mitingde yapılan konuşma ise bu kapsamda değildir.
TCK 133: “(1) Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları, taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazı ile kaydeden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi, diğer konuşanların rızası olmadan ses alma cihazı ile kayda alan kişi, altı aydan iki yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır. (3) Kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaların kaydedilmesi suretiyle elde edilen verileri hukuka aykırı olarak ifşa eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis ve dörtbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur.”
Maddedeki üç ayrı suç tipi
1. Başkalarının konuşmasını dinleme veya kaydetme (133/1)
Fail, konuşmanın tarafı olmayan üçüncü kişidir. Bir odaya ses kayıt cihazı yerleştirmek, telefonun ses kaydını açık bırakıp başkalarının konuşmasını kaydetmek veya dinleme cihazı kullanmak bu kapsama girer. Ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir.
2. Katıldığı söyleşiyi kaydetme (133/2)
Fail, konuşmaya bizzat katılan kişidir. Toplantıya katılan birinin diğer katılımcıların rızası olmadan konuşmaları kaydetmesi bu hükme girer. Ceza altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu suçun oluşması için en az üç kişinin bir arada bulunması gerektiğini; iki kişi arasındaki konuşmayı taraflardan birinin kaydetmesinin bu fıkra bakımından tipik bir fiil olmadığını belirtmiştir.
3. Kayıtların ifşası (133/3)
Konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verilerin hukuka aykırı olarak başkalarına açıklanması, gönderilmesi veya yayımlanmasıdır. Ceza iki yıldan beş yıla kadar hapis ve ayrıca adli para cezasıdır.
İki kişilik konuşmayı gizlice kaydetmek suç mu?
Uygulamada en çok sorulan soru budur. Yukarıda belirtildiği gibi Ceza Genel Kurulu, TCK 133/1’in failinin konuşmanın tarafı olmayan üçüncü kişi olması gerektiğini, konuşmanın tarafının bu fıkranın faili olamayacağını; 133/2 için ise en az üç kişinin bulunması gerektiğini kabul etmektedir. Bu yaklaşıma göre iki kişi arasındaki yüz yüze konuşmayı taraflardan birinin kaydetmesi TCK 133 kapsamında tipik bir fiil oluşturmaz.
Ancak bu, her iki kişilik kaydın tamamen serbest olduğu anlamına gelmez. Kaydın içeriği karşı tarafın özel hayatına ilişkinse özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK 134), kayıttaki kişisel bilgilerin paylaşılması ise TCK 136 kapsamında değerlendirilebilir. Kaydın bir mahkemeye sunulması da ayrıca hukuka aykırı delil tartışmasını gündeme getirir. Bu nedenle her somut olay ayrıca incelenmelidir.
Cezalar ve nitelikli hâller
- Başkalarının konuşmasını dinleme veya kaydetme: iki yıldan beş yıla kadar hapis.
- Katıldığı söyleşiyi kaydetme: altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası.
- Kayıtları ifşa etme: iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası.
TCK 137 uyarınca bu suçların kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Örneğin teknik destek amacıyla bir ofise giren kişinin dinleme cihazı yerleştirmesi bu kapsamda tartışılabilir. Yasal dayanakla, hâkim kararıyla yürütülen iletişimin denetlenmesi ve teknik araçlarla izleme tedbirleri ise CMK’daki özel şartlara bağlıdır ve bu suçun kapsamında değildir.
Şikâyet, uzlaşma ve görevli mahkeme
TCK 139 uyarınca bu suç şikâyete bağlıdır. Mağdur, konuşmasının dinlendiğini, kaydedildiğini veya ifşa edildiğini ve failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır. Ayrıntılar için şikâyet süresi yazımıza bakabilirsiniz.
Şikâyete bağlı olduğu için suç kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşmanın gerçekleşmesi hâlinde soruşturma veya kovuşturma sona erebilir. Başka bir uzlaşmaya tabi olmayan suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma uygulanmaz. Yargılama asliye ceza mahkemesinde yapılır.
Gizli ses kaydı delil olarak kullanılabilir mi?
Gizli ses kayıtları, özellikle boşanma, işçi-işveren ve ticari uyuşmazlıklarda mahkemeye sunulmak istenir. Ceza muhakemesinde hukuka aykırı yöntemlerle elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Bununla birlikte Yargıtay, bazı kararlarında başka türlü ispat imkânı bulunmayan ve o an gerçekleşen bir suçu belgelemek için yapılan kayıtları hukuka aykırı saymamıştır. Bu istisna dar yorumlanır: önceden planlanmış, karşı tarafı konuşturmaya yönelik kayıtlar bu kapsama girmeyebilir. Konuyla ilgili ayrıntılar için hukuka aykırı delil yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaydı sunmadan önce bir Antalya ceza avukatı ile görüşmek, hem kaydın delil değerini hem de kaydı sunan kişi bakımından doğabilecek ceza sorumluluğunu doğru değerlendirmek açısından önemlidir.
Şüpheli ve mağdur için pratik notlar
- Kaydın kaç kişilik bir ortamda, kim tarafından ve hangi cihazla yapıldığını belirleyin.
- Kaydın kimlere gönderildiğini ve nerede yayımlandığını tespit edin.
- Mağdur iseniz altı aylık şikâyet süresini kaçırmayın.
- Şüpheli iseniz kaydın amacını ve başka ispat imkânı bulunup bulunmadığını ortaya koyun.
- Kayıt bir tehdit veya şantaj aracı olarak kullanılıyorsa bu suçlar da ayrıca değerlendirilir.
Ses kayıtları bazen şantaj, yağma veya örgütlü suçlar gibi ağır ceza mahkemesinde görülen dosyaların temel delili hâline gelir. Bu tür dosyalarda kaydın hukuka uygunluğunu denetleyecek bir Antalya ağır ceza avukatı ile çalışmak, savunmanın kurgulanması bakımından belirleyici olabilir.
Antalya’da hukuki destek
Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması dosyalarında konuşmanın alenî olup olmadığı, tarafların sayısı ve kaydı yapanın konumu sonucu doğrudan belirler. Bir Antalya ceza avukatı ile dosyanızı erken aşamada değerlendirmek, hem mağdur hem şüpheli açısından yanlış adımları önler. Ağır ceza mahkemesinde görülen ve ses kaydının delil olarak kullanıldığı dosyalar için Antalya ağır ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Saltuk Buğra Şimşek ile iletişim sayfası üzerinden görüşme planlayabilirsiniz.
Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararı
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2018/243, K. 2023/160, T. 15.03.2023
Kararda, sanığın, başka bir kişi ile katılan arasında gerçekleşen ve o kişi tarafından kaydedilen yüz yüze konuşmaları mahkemeye sunması şeklindeki eylemi değerlendirilmiştir. Ceza Genel Kurulu, TCK 133’ün her fıkrasının failini ve konusunu ayrı ayrı ele almıştır.
Kurula göre TCK 133/1’deki dinleme veya kaydetme suçunun faili konuşmanın tarafı olmayan üçüncü kişidir ve konuşmanın tarafı bu suçun faili olamaz. 133/2’deki katıldığı söyleşiyi kaydetme suçu için en az üç kişinin bir arada bulunması aranır; iki kişi arasındaki konuşmayı taraflardan birinin rızasız kaydetmesi bu fıkra bakımından tipik bir fiil değildir. 133/3’teki ifşa suçunun konusu ise konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verilerdir. Bu nedenle Kurul, sanığın kayıtları mahkemeye sunma eyleminin TCK 133’te düzenlenen suçu oluşturmadığını belirtmiştir.
Kararın önemi: Karar, iki kişilik konuşmaların taraflardan birince kaydedilmesinin TCK 133 bakımından tipik olmadığını ortaya koyarak gizli ses kaydı dosyalarında suç vasfının belirlenmesine yön vermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Gizlice ses kaydı almak suç mu?
Başkalarının alenî olmayan konuşmalarını rızasız kaydetmek TCK 133/1 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir. Katıldığınız bir söyleşiyi diğerlerinin rızası olmadan kaydetmek ise 133/2 kapsamında değerlendirilebilir.
İki kişilik konuşmayı kaydetmek suç mu?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na göre iki kişi arasındaki konuşmayı taraflardan birinin kaydetmesi TCK 133 bakımından tipik bir fiil değildir. Ancak içerik özel hayata ilişkinse veya paylaşılırsa başka suçlar gündeme gelebilir.
Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçunun cezası ne kadar?
Başkalarının konuşmasını dinleme veya kaydetme ile kayıtları ifşa etme iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gerektirir. Katıldığı söyleşiyi kaydetme ise altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.
TCK 133 şikâyete bağlı mı?
Evet. TCK 139 uyarınca bu suç şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi fiil ile failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
Ses kaydı suçu uzlaşmaya tabi mi?
Şikâyete bağlı olduğu için kural olarak uzlaştırma kapsamındadır. Uzlaşmaya tabi olmayan başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaşma uygulanmaz.
Toplantıyı gizlice kaydetmenin cezası nedir?
En az üç kişinin katıldığı alenî olmayan bir toplantıyı katılımcılardan birinin diğerlerinin rızası olmadan kaydetmesi TCK 133/2 uyarınca altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.
Gizli ses kaydı mahkemede delil olur mu?
Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz. Yargıtay, başka ispat imkânı olmayan ve anlık gelişen bir suçu belgelemek için yapılan kayıtları bazı kararlarında hukuka aykırı saymamıştır; bu istisna dar yorumlanır.
Ses kaydını sosyal medyada paylaşmak suç mu?
Alenî olmayan konuşmaların kaydedilmesiyle elde edilen verilerin hukuka aykırı ifşası TCK 133/3 uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir.
Telefon görüşmesini kaydetmek hangi suçu oluşturur?
Telefon gibi iletişim araçlarıyla yapılan görüşmeler kural olarak haberleşmenin gizliliği kapsamında, TCK 132 çerçevesinde değerlendirilir. Somut olayın özellikleri suç vasfını belirler.
Bu suça hangi mahkeme bakar?
Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması suçunun yargılaması asliye ceza mahkemesinde yapılır.
Kamu görevlisi gizli kayıt yaparsa ceza artar mı?
Evet. TCK 137 uyarınca suçun kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.
İşyerinde çalışanların konuşmalarını kaydetmek suç mu?
Çalışanların alenî olmayan konuşmalarının rızaları olmadan dinlenmesi veya kaydedilmesi TCK 133 kapsamında değerlendirilebilir. Bilgilendirme, rıza ve kaydın amacı somut olayda belirleyicidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.
