Güveni Kötüye Kullanma Suçu

Emanet edilen bir aracın iade edilmemesi, tahsil edilen paranın işverene teslim edilmemesi ya da kiralanan bir malın satılması gibi durumlar güveni kötüye kullanma suçunu gündeme getirir. Bu sayfada TCK 155 hükmünü, 2025 yılında eklenen taşıt artırımını, uzlaşma ve görev kurallarını ve sürecin nasıl işlediğini anlatıyoruz.

Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Tanımı ve Unsurları

TCK 155/1’e göre güveni kötüye kullanma; başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiş olan mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak, zilyedliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunmak veya bu devir olgusunu inkâr etmektir. Suçun özü, malın faile güvenle ve belirli bir amaçla teslim edilmiş olmasıdır.

• Başkasına ait mal: Suçun konusu taşınır veya taşınmaz olabilir; failin kendi malı bu suçun konusu olamaz.
• Zilyedliğin rıza ile devri: Mal faile muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere bizzat malik ya da zilyet tarafından teslim edilmiş olmalıdır. Zilyedlik hiç devredilmeden alınan mal hırsızlığın konusu olur.
• Devir amacı dışında tasarruf veya inkâr: Fail malı satmak, rehin vermek, tüketmek gibi devir amacına aykırı tasarruflarda bulunmalı ya da malın kendisine teslim edildiğini inkâr etmelidir.
• Yarar amacı ve kast: Fail kendisinin veya başkasının yararına hareket etmelidir; suç ancak kasten işlenebilir.

Uygulamada en sık tartışılan konu, eylemin güveni kötüye kullanma mı, hırsızlık mı, dolandırıcılık mı yoksa salt hukuki bir uyuşmazlık mı olduğudur. Malın hile ile teslim alınması dolandırıcılık suçu, hiç teslim edilmeden alınması hırsızlık suçu tartışmasını doğurur. Kira bedelinin ödenmemesi veya bir sözleşmenin ifa edilmemesi gibi durumlar ise tek başına bu suçu oluşturmaz. Suçun ayrıntılı incelemesi için güveni kötüye kullanma suçu (TCK 155) yazımıza bakabilirsiniz.

Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası

Basit hâl (TCK 155/1): Şikâyet üzerine altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası. Kanun burada hapis ve adli para cezasını birlikte öngörmüştür.

Nitelikli hâl (TCK 155/2): Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde, bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası verilir. İşçinin işveren adına tahsil ettiği parayı teslim etmemesi, galeri sahibinin satması için bırakılan aracın bedelini sahibine vermemesi, vekilin müvekkil adına tahsil ettiği parayı uhdesinde tutması bu hâle tipik örneklerdir.

Ayrıca akrabalar arası işlenen güveni kötüye kullanmada TCK 167’deki şahsi cezasızlık ve indirim hükümleri uygulanır.

Şikâyet, Uzlaşma, Etkin Pişmanlık ve Zamanaşımı

Şikâyet: TCK 155/1’deki basit hâl şikâyete bağlıdır; mağdur fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunmalıdır (TCK 73). Şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür. TCK 155/2’deki nitelikli hâl ise şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur.

Uzlaştırma: CMK 253/1-b-7 uyarınca güveni kötüye kullanma suçu, üçüncü fıkra hariç olmak üzere uzlaştırma kapsamındadır. Buna göre hem basit hem nitelikli hâl uzlaşmaya tabidir; ancak taşıtlara ilişkin TCK 155/3 hâli uzlaştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Süreç için uzlaştırma ve uzlaşmaya tabi suçlar yazımıza bakabilirsiniz.

Etkin pişmanlık (TCK 168): Zararın kovuşturma başlamadan önce aynen iade veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi hâlinde cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilmesi hâlinde yarısına kadarı indirilir; kısmi giderimde mağdurun rızası gerekir. Ayrıntılar etkin pişmanlık yazımızda yer almaktadır.

Zamanaşımı: TCK 66 uyarınca basit hâlde dava zamanaşımı sekiz yıl, üst sınırı yedi yıl olan nitelikli hâlde on beş yıldır. Taşıt artırımı uygulanan dosyalarda da süre kanundaki üst sınıra göre hesaplanır.

Görevli Mahkeme ve Yargılama Süreci

Güveni kötüye kullanma, 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesinde ayrıca sayılan suçlardan değildir. Bu nedenle görev, iddianamedeki suç vasfına göre kanunda öngörülen üst sınırla belirlenir:

• TCK 155/1 (üst sınır 2 yıl) ve TCK 155/2 (üst sınır 7 yıl) dosyaları asliye ceza mahkemesinde görülür.
• Basit hâlde taşıt artırımı uygulansa bile üst sınır dört yıla çıktığından dosya yine asliye ceza mahkemesindedir.
• Nitelikli hâl (155/2) ile taşıt artırımı (155/3) birlikte uygulandığında, cezanın bir kat artırılmasıyla kanundaki üst sınır on dört yıla ulaşır ve on yılı aştığı için dosya ağır ceza mahkemesinde görülür. Bu tür dosyalarda Antalya ağır ceza avukatı desteği, hem suç vasfının hem de görev meselesinin doğru tartışılması açısından önemlidir.

Soruşturmada teslim ilişkisini gösteren belgeler (sözleşme, teslim tutanağı, kira sözleşmesi, iş sözleşmesi, tahsilat makbuzları) ile para veya malın akıbetini gösteren kayıtlar toplanır. Uzlaşmaya tabi hâllerde dosya önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Uzlaşma sağlanamazsa savcı iddianame düzenler ve kovuşturma başlar. Hükme karşı istinaf, şartları varsa temyiz yoluna gidilebilir.

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası ise, kanuni şartların varlığında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (CMK 231) veya cezanın ertelenmesi (TCK 51) gündeme gelebilir. Malvarlığına karşı bir suç olduğundan HAGB için mağdurun zararının tamamen giderilmesi şarttır. Kısa süreli hapis cezalarında TCK 50’deki seçenek yaptırımlar da değerlendirilebilir. Bu imkânlar her dosyanın kendi koşullarına ve sanığın sabıka durumuna göre farklılık gösterir.

Şüpheli veya Mağdur İseniz Ne Yapmalısınız?

1. Teslim ilişkisini netleştirin: Malın hangi amaçla, kim tarafından, hangi şartlarla teslim edildiğini gösteren belgeleri toplayın.
2. Hukuki uyuşmazlık mı, suç mu ayrımını yaptırın: Taraflar arasındaki hesaplaşma veya alacak-borç ilişkisi ceza davasının değil hukuk davasının konusu olabilir.
3. İfadeden önce müdafi ile görüşün: Teslimi inkâr etmek suçun seçimlik hareketlerinden biridir; bu nedenle beyanlar dikkatle verilmelidir.
4. Zarar giderimini ve uzlaşmayı değerlendirin: İade veya ödeme zamanlaması etkin pişmanlık ve HAGB açısından belirleyicidir.
5. Mağdur iseniz süreyi kaçırmayın: Basit hâlde altı aylık şikâyet süresi vardır; ihtarname, teslim belgesi ve yazışmaları şikâyetinize ekleyin.

Antalya’da Güveni Kötüye Kullanma Davalarında Avukatın Rolü

Antalya’da araç kiralama, otel ve turizm işletmeleri, inşaat ve emlak sektörlerinde güveni kötüye kullanma iddialarına sıkça rastlanır. Bir Antalya ceza avukatı, bu dosyalarda öncelikle teslim ilişkisinin niteliğini, malın akıbetini ve failin kastını gösteren delilleri inceler; uyuşmazlığın hukuk mahkemesine ait olup olmadığını tartışır.

Antalya ceza avukatı olarak mağdur tarafta ise şikâyet süresinin korunması, malın veya bedelin geri alınması için ceza ve hukuk yollarının birlikte planlanması ön plandadır. Ayrıntılı bilgi için ceza davaları sayfamızı ve zarar gidermek suçlamayı kabul etmek anlamına gelir mi yazımızı okuyabilir; somut dosyanız için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Antalya ceza avukatı desteği sürecin her aşamasında haklarınızı bilerek hareket etmenize yardımcı olur; ancak hiçbir dosyada sonuç garantisi verilemez.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

İlgili Makaleler

Sıkça Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma suçu şikâyete bağlı mı?

TCK 155/1’deki basit hâl şikâyete bağlıdır ve altı aylık şikâyet süresine tabidir. Meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi nedeniyle teslim edilen eşyaya ilişkin nitelikli hâl (155/2) ise resen soruşturulur.

Güveni kötüye kullanmanın cezası nedir?

Basit hâlde altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezası; nitelikli hâlde bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası öngörülmüştür.

Kiralık aracı iade etmemek hangi suçtur?

Kiralanan aracın kira amacı dışında satılması, rehnedilmesi veya teslimin inkâr edilmesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. 7571 sayılı Kanun ile eklenen TCK 155/3 uyarınca suçun konusu motorlu kara, deniz veya hava taşıtıysa ceza bir kat artırılır.

Güveni kötüye kullanma suçunda uzlaşma var mı?

Evet. CMK 253 uyarınca üçüncü fıkra hariç olmak üzere güveni kötüye kullanma uzlaştırma kapsamındadır; yani basit ve nitelikli hâller uzlaşmaya tabi, taşıtlara ilişkin 155/3 hâli ise kapsam dışındadır.

Hangi mahkeme görevlidir?

Kural olarak asliye ceza mahkemesi görevlidir. Nitelikli hâl ile taşıt artırımı birlikte uygulandığında kanundaki üst sınır on yılı aştığından dosya ağır ceza mahkemesinde görülür.

İşverenin parasını teslim etmeyen çalışan ne ceza alır?

Hizmet ilişkisi gereği tahsil edilen paranın teslim edilmemesi TCK 155/2 kapsamında nitelikli güveni kötüye kullanma olarak değerlendirilebilir. Cezası bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır.

Güveni kötüye kullanma ile hırsızlık arasındaki fark nedir?

Güveni kötüye kullanmada mal faile rıza ile teslim edilmiştir ve fail bu teslimin amacı dışında tasarruf eder. Hırsızlıkta ise mal, zilyedin rızası olmadan bulunduğu yerden alınır.

Borç ödememek güveni kötüye kullanma sayılır mı?

Hayır. Ödünç verilen paranın geri ödenmemesi gibi durumlarda paranın mülkiyeti de devredildiğinden, kural olarak suç değil hukuki uyuşmazlık söz konusudur.

Malı geri verirsem ceza alır mıyım?

Zararın tamamen giderilmesi etkin pişmanlık kapsamında cezada indirim sağlar. Basit hâlde mağdurun şikâyetinden vazgeçmesi davayı düşürür; uzlaşmaya tabi hâllerde uzlaşma ile soruşturma sona erebilir.

Zamanaşımı süresi ne kadardır?

Basit hâlde dava zamanaşımı sekiz yıl, nitelikli hâlde on beş yıldır.

Güveni kötüye kullanmada HAGB verilebilir mi?

Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az ise ve zararın tamamen giderilmesi dahil kanuni şartlar varsa HAGB mümkündür.

Akraba arasında güveni kötüye kullanma suç mu?

TCK 167 uyarınca belirli yakın akrabalar zararına işlenen güveni kötüye kullanmada ilgili akrabaya ceza verilmez; daha uzak bazı akrabalık hâllerinde ise şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.