Güveni Kötüye Kullanma Suçu (TCK 155)

Emanet bırakılan bir malın iade edilmemesi veya amacı dışında kullanılması güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. Bu yazıda suçun unsurlarını, nitelikli hâllerini, 7571 sayılı Kanun’la gelen taşıt değişikliğini ve süreç hakkında bilinmesi gerekenleri açıklıyoruz.

Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

Güveni kötüye kullanma suçu, korumak veya belirli bir şekilde kullanmak üzere kendisine bırakılan başkasına ait bir mal üzerinde, kişinin bu amacın dışında tasarrufta bulunması ya da malın kendisine devredildiğini inkâr etmesiyle oluşur. Suç, Türk Ceza Kanunu’nun 155. maddesinde düzenlenmiştir ve halk arasında “emanete hıyanet” olarak da bilinir.

Bu suçu hırsızlık ve dolandırıcılıktan ayıran temel nokta, malın faile rızayla ve hukuka uygun biçimde teslim edilmiş olmasıdır. Hırsızlıkta mal rıza dışı alınır, dolandırıcılıkta ise teslim hileyle sağlanır. Güveni kötüye kullanmada teslim meşrudur; suç, sonradan teslim amacının dışına çıkılmasıyla işlenir. Bu ayrım doğru yapılmadığında yanlış suç vasfıyla yargılama riski doğar; bu nedenle ifade öncesinde bir Antalya ceza avukatı ile olayı değerlendirmek önemlidir.

Suçun Unsurları

• Başkasına ait mal: Taşınır veya taşınmaz mal; para da suçun konusu olabilir.
• Zilyetliğin rızayla devri: Mal, saklanmak, iade edilmek veya belirli bir şekilde kullanılmak üzere faile teslim edilmiş olmalıdır.
• Amaç dışı tasarruf veya inkâr: Malın satılması, rehnedilmesi, tüketilmesi, değiştirilmesi ya da teslimin inkâr edilmesi.
• Yarar sağlama: Tasarruf, failin kendisinin veya başkasının yararına yapılmalıdır.
• Kast: Fail, malın kendisine geçici olarak ve belirli bir amaçla bırakıldığını bilerek hareket etmelidir.

Uygulamada sık görülen örnekler; kiralanan veya emanet bırakılan aracın iade edilmemesi, finansal kiralama konusu malın satılması, bir yere yatırılmak üzere verilen paranın uhdede tutulması ve ortak işletmede emanet bırakılan malların başkasına devredilmesidir. Salt borcun ödenmemesi ise tek başına bu suçu oluşturmaz; ödünç verilen paranın mülkiyeti borçluya geçtiğinden, bu durum genellikle hukuki uyuşmazlık olarak kalır.

Nitelikli Haller: Hizmet Nedeniyle ve Taşıtlar Bakımından

Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma (TCK 155/2)

Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da başkasının mallarını idare etme yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi hâlinde ceza bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezasıdır. Tahsilat elemanı, şirket muhasebecisi, kasiyer, oto galerici veya emlakçı gibi işi gereği kendisine mal ya da para bırakılan kişiler bu kapsamda değerlendirilebilir.

Ancak her işçi-işveren ilişkisi otomatik olarak nitelikli hâli oluşturmaz. Yargıtay, paranın failin yaptığı işin gereği olarak değil, işin dışında kişisel bir emanet olarak verildiği durumlarda eylemin temel hâl olan 155/1 kapsamında kaldığını kabul etmektedir. Aşağıdaki kararda bu ayrım açıkça ortaya konulmuştur.

Motorlu taşıtlar (TCK 155/3)

24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanun ile maddeye eklenen üçüncü fıkraya göre, suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması hâlinde birinci ve ikinci fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır. Kiralık araç, emanet otomobil veya tekne dosyalarında bu değişiklik ceza miktarını ve görevli mahkemeyi doğrudan etkileyebilir.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Görevli Mahkeme

Temel hâl (155/1) şikâyete bağlıdır; mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir. Hizmet nedeniyle işlenen nitelikli hâl (155/2) ise şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından re’sen soruşturulur; şikâyetten vazgeçme bu hâlde davayı düşürmez.

CMK m.253/1-b-7 uyarınca güveni kötüye kullanma suçu, üçüncü fıkra hariç uzlaştırma kapsamındadır. Yani hem 155/1 hem 155/2 için uzlaştırma yoluna gidilir; motorlu taşıtlar bakımından uygulanan 155/3 hâli ise uzlaştırma dışında bırakılmıştır. Uzlaştırma süreci hakkında ayrıntı için uzlaştırma ve uzlaşmaya tabi suçlar yazımızı okuyabilirsiniz.

Görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Ancak 155/2 kapsamındaki eylemin konusu motorlu taşıt ise üst sınır bir kat artırılarak on yılı aştığından dava 5235 sayılı Kanun m.12 uyarınca ağır ceza mahkemesinde görülür. Bu tür dosyalarda bir Antalya ağır ceza avukatı ile çalışmak, suç vasfı ve taşıt niteliği tartışmalarının en baştan doğru yapılmasını sağlar.

Zamanaşımı ve Etkin Pişmanlık

Dava zamanaşımı ceza üst sınırına göre belirlenir (TCK m.66). Temel hâl için olağan zamanaşımı sekiz yıl, 155/2 kapsamındaki nitelikli hâl için on beş yıldır. Taşıt nedeniyle yapılan artırım da üst sınırı etkilediğinden somut dosyada ayrıca hesaplanmalıdır. Ayrıntı için dava zamanaşımı yazımıza bakabilirsiniz.

Güveni kötüye kullanma suçunda TCK m.168’deki etkin pişmanlık hükümleri uygulanır. Fail, kovuşturma başlamadan önce bizzat pişmanlık göstererek zararı aynen iade veya tazmin suretiyle tamamen giderirse ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderirse yarısına kadar indirilir. Kısmi iade veya tazminde mağdurun rızası gerekir.

İspat ve Savunmada Dikkat Edilecekler

Bu suçta en sık tartışılan konular, malın gerçekten emanet olarak mı yoksa mülkiyeti geçirilerek mi verildiği ve failin iade yükümlülüğünü bilip bilmediğidir. Şu belgeler belirleyicidir:

1. Teslimi gösteren sözleşme, tutanak, makbuz veya yazışmalar.
2. Malın iade edilmesi için yapılan ihtarlar ve noter ihtarnameleri.
3. Failin malı sattığını veya başkasına devrettiğini gösteren kayıtlar.
4. Hizmet ilişkisi iddiasında görev tanımı, iş sözleşmesi ve teslimin işin gereği olup olmadığı.
5. Taraflar arasındaki hesap ilişkisi; mahsup veya hapis hakkı iddiası varsa buna ilişkin belgeler.

HAGB, Erteleme ve Seçenek Yaptırımlar

Temel hâlde ceza üst sınırı iki yıl olduğundan şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi veya seçenek yaptırımlara çevrilme mümkündür. HAGB için zararın giderilmesi koşulu ayrıca aranır. Nitelikli hâllerde verilen ceza iki yılı aşarsa bu imkânlar daralır. Hangi kurumun uygulanacağı sanığın geçmişine ve mahkemenin takdirine bağlıdır.

Antalya’da Hukuki Destek

Güveni kötüye kullanma dosyaları ticari ilişkiler, kira ve iş sözleşmeleriyle iç içe geçtiğinden suç vasfı, şikâyet süresi ve uzlaştırma gibi konularda erken hata telafi edilemeyebilir. Şüpheli ya da mağdur olarak sürece dâhil olduysanız, bir Antalya ceza avukatı ile dosyanızı ilk aşamada incelemek faydalı olur. Ağır ceza mahkemesine taşınan taşıt dosyalarında da Antalya ağır ceza avukatı olarak destek sunuyoruz. Av. Saltuk Buğra Şimşek ile görüşmek için iletişim sayfamızı kullanabilirsiniz. Ayrıca güveni kötüye kullanma suçu sayfamızda konunun özetine ulaşabilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Güveni kötüye kullanma suçunun cezası ne kadar?

Temel hâlde ceza altı aydan iki yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Hizmet, meslek veya ticaret ilişkisi nedeniyle işlenirse bir yıldan yedi yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası verilir. Konu motorlu taşıtsa ceza bir kat artırılır.

Güveni kötüye kullanma suçu şikâyete bağlı mı?

Temel hâl (TCK 155/1) şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi altı aydır. Hizmet nedeniyle işlenen nitelikli hâl (155/2) şikâyete bağlı değildir.

Güveni kötüye kullanma uzlaşmaya tabi mi?

Evet, CMK 253’e göre üçüncü fıkra hariç uzlaştırma kapsamındadır. Bu nedenle 155/1 ve 155/2 uzlaştırmaya tabidir, motorlu taşıtlarla ilgili 155/3 hâli ise değildir.

Emanet aracı geri vermemek suç mu?

Emanet veya kiralık aracın teslim amacı dışında kullanılması, satılması ya da iade edilmeyip sahiplenilmesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. 7571 sayılı Kanun’la motorlu taşıtlar bakımından ceza bir kat artırılmıştır.

Borcunu ödemeyen kişi güveni kötüye kullanma suçu işlemiş olur mu?

Kural olarak hayır. Ödünç verilen paranın mülkiyeti borçluya geçtiğinden, borcun ödenmemesi genellikle hukuki uyuşmazlıktır. Paranın belirli bir amaçla emaneten verildiği durumlar ise farklıdır.

Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma nedir?

Malın meslek, sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin gereği olarak teslim edildiği hâldir. Teslimin işin gereği olmadığı, kişisel emanet niteliğinde kaldığı durumlarda temel hâl uygulanır.

Güveni kötüye kullanma davasına hangi mahkeme bakar?

Kural olarak asliye ceza mahkemesi bakar. Hizmet nedeniyle işlenen suçun konusu motorlu taşıt olduğunda üst sınır on yılı aştığı için ağır ceza mahkemesi görevlidir.

Güveni kötüye kullanmada zamanaşımı kaç yıl?

Temel hâl için olağan dava zamanaşımı sekiz yıl, 155/2 kapsamındaki nitelikli hâl için on beş yıldır. Kesilme sebepleri bu süreleri uzatabilir.

Malı iade edersem ceza alır mıyım?

Zararın tamamen giderilmesi TCK 168’e göre etkin pişmanlık indirimi sağlar. Kovuşturmadan önce gidermede indirim üçte ikiye kadar, kovuşturma sırasında yarıya kadardır; uzlaşma sağlanırsa dava hiç açılmayabilir.

Güveni kötüye kullanma ile dolandırıcılık arasındaki fark nedir?

Güveni kötüye kullanmada mal faile rızayla ve meşru biçimde teslim edilir, suç sonradan amaç dışı tasarrufla işlenir. Dolandırıcılıkta ise mağdur hileli davranışla aldatılarak malı teslim eder.

Güveni kötüye kullanma suçunda HAGB verilir mi?

Verilecek ceza iki yıl veya daha az ise ve diğer şartlar varsa HAGB mümkündür. Bu suçta mağdurun zararının giderilmesi de ayrıca şart olarak aranır.

Şikâyetimi geri çekersem dava düşer mi?

Şikâyete bağlı temel hâlde şikâyetten vazgeçme kural olarak davayı düşürür. Hizmet nedeniyle işlenen nitelikli hâlde ise vazgeçme davayı etkilemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.