İçindekiler
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan hükmün açıklanmaması ve beş yıllık denetim süresi sonunda davanın düşmesi imkânıdır. HAGB nedir, şartları nelerdir, sabıka kaydında görünür mü sorularını güncel CMK 231 metnine göre açıklıyoruz.
HAGB nedir?
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde düzenlenen bir kurumdur. Mahkeme yargılama sonunda sanığın suçu işlediğini kabul eder ve bir ceza belirler; ancak bu hükmü açıklamaz. Açıklanmayan hüküm, sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz.
Sanık beş yıllık denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden ve kendisine yüklenen yükümlülüklere uyarak geçirirse, hüküm tamamen ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Bu yönüyle HAGB, özellikle ilk kez suç işleyen ve hafif ceza alan kişilere verilen bir ikinci şans olarak görülür.
CMK m.231/5: Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise; mahkemece, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.
CMK 231’in HAGB’ye ilişkin fıkraları en son 7589 sayılı Kanunla 2026 yılında yeniden düzenlenmiştir. Bu yazıdaki açıklamalar maddenin güncel metnine dayanmaktadır.
HAGB kararı verilmesinin şartları
Yargıtay uygulamasında HAGB şartları “objektif” ve “subjektif” şartlar olarak ikiye ayrılır. Mahkeme bu şartların her birini ayrı ayrı tartışmak zorundadır.
- Ceza miktarı: Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olmalıdır. Burada esas alınan, suçun kanundaki cezası değil, indirimler uygulandıktan sonra sonuç olarak verilen cezadır.
- Sabıkasızlık: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması gerekir. Taksirli suçtan mahkûmiyet HAGB’ye engel değildir.
- Olumlu kanaat: Mahkeme, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarına bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalıdır. Bu kanaat dosya kapsamına uygun ve somut gerekçeye dayanmalıdır.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmelidir.
Zararın giderilmesi şartı
Uygulamada en çok tartışılan şart budur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun yerleşik içtihadına göre burada kastedilen zarar maddi zarardır; manevi zarar bu şartın kapsamında değildir. Ayrıca zarar, hâkimin basit bir araştırmayla tespit edebileceği zarardır. Zarar derhal giderilemiyorsa, sanığın bu zararı denetim süresince aylık taksitlerle ödemesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir.
Zararın ödenmesinin suçu kabul etmek anlamına gelip gelmediği sıkça sorulan bir sorudur. Bu konuyu zarar gidermek suçlamayı kabul etmek anlamına gelir mi yazımızda ayrıca ele aldık.
HAGB hangi suçlarda uygulanmaz?
CMK 231/14 uyarınca HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar hakkında uygulanmaz. Bunun dışında suçun türüne göre genel bir yasak yoktur; ancak bazı suçların kanundaki cezası yüksek olduğundan, indirimlere rağmen sonuç ceza iki yılın üzerinde kalır ve HAGB uygulanamaz.
Ayrıca uzlaşmaya tabi suçlarda uzlaşma hükümleri saklıdır. Uzlaşma sağlanmışsa, HAGB’ye gerek kalmadan dava sona erebilir. Ayrıntılar için uzlaştırma yazımıza bakabilirsiniz.
Denetim süresi ve yükümlülükler
HAGB kararı verilen sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde, bir yılı geçmemek üzere mahkemenin belirleyeceği süreyle denetimli serbestlik tedbiri olarak:
- Meslek veya sanat sahibi değilse bir eğitim programına devam etmesine,
- Meslek veya sanat sahibiyse bir kamu kurumunda ya da aynı mesleği icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,
- Belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmekle yükümlü kılınmasına ya da takdir edilecek başka bir yükümlülüğü yerine getirmesine
karar verilebilir. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. Önemli bir kural da şudur: denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez.
Denetim süresinin sonunda ne olur?
Süre başarıyla tamamlanırsa
Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir. Bu durumda ortada bir mahkûmiyet kalmaz.
Denetim süresi ihlal edilirse
Sanık denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işler veya yükümlülüklere aykırı davranırsa mahkeme hükmü açıklar. Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir.
Denetim süresinde yeni bir suçtan yargılanıyorsanız, bu dosyanın sonucu önceki HAGB kararını da doğrudan etkileyebilir. Yeni dosyadaki savunma, eski dosyayla birlikte planlanmalıdır.
Adli sicil ve kanun yolu
HAGB kararı adli sicil kaydına değil, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenmesi hâlinde, kanunda belirtilen amaç için kullanılabilir. Bu nedenle HAGB kararı, sabıka kaydı belgesinde görünmez. HAGB’nin hapis cezasının ertelenmesinden en önemli farkı da budur; ayrıntılı karşılaştırma için HAGB ve erteleme farkları yazımızı inceleyebilirsiniz.
Güncel CMK 231/12’ye göre HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Kararın ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmesi hâlinde temyiz yoluna gidilebilir. İnceleme, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden yapılır. Beraat bekleyen sanık için HAGB kararını kanun yoluna taşımak, bu nedenle önemli bir seçenektir.
HAGB sürecinde avukatın rolü
HAGB kararı mahkemenin takdirindedir; ancak şartların dosyaya doğru yansıtılması sanık ve müdafiinin elindedir. Zararın belgelenerek giderilmesi, sabıka kaydının kontrolü, duruşmadaki tutum ve olumlu kanaat için gerekçe sunulması kararı doğrudan etkiler. Asliye ceza mahkemesinde görülen bir dosyada bir Antalya ceza avukatı bu şartların zamanında oluşturulmasına yardımcı olabilir; HAGB kararına karşı istinaf yolunun değerlendirilmesi de bir Antalya ceza avukatı ile birlikte yapılmalıdır.
Ağır ceza mahkemesinde görülen dosyalarda da indirim hükümleri sonucunda ceza iki yıl veya altına inebilir; bu durumda bir Antalya ağır ceza avukatı HAGB talebini savunmanın parçası olarak ileri sürer. Antalya ağır ceza avukatı ile çalışılması, özellikle teşebbüs veya iştirak indirimleri gibi cezayı önemli ölçüde etkileyen hükümlerin bulunduğu dosyalarda önem taşır. Diğer ceza davası türleri için ceza davaları sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hukuki destek
Her dosyanın sonucu kendi koşullarına bağlıdır ve HAGB kararı verileceği önceden garanti edilemez. Dosyanızın HAGB şartlarını taşıyıp taşımadığını değerlendirmek için Av. Saltuk Buğra Şimşek ile iletişim sayfası üzerinden görüşme planlayabilirsiniz.
Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Konuya İlişkin Yargıtay Kararı
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2021/4089, K. 2023/2023, T. 06.06.2023
Yargıtay 12. Ceza Dairesi bu kararında, HAGB hükümlerinin uygulanması için başka engeli bulunmayan sanık bakımından zararın giderilmesi şartını değerlendirmiştir. Daire, Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun 03.02.2009 tarihli ve 2008/11-250 esas, 2009/13 karar sayılı kararına atıfla, CMK 231/6-c’de belirtilen zararın maddi zarar olduğunu, manevi zararı kapsamadığını ve hâkimin basit bir araştırma ile saptayabileceği zarardan ibaret bulunduğunu hatırlatmıştır.
Somut olayda katılanların zararlarının giderilmediğini belirttiği, sanığın ise zararı giderdiğine ilişkin iddiasını her türlü şüpheden uzak ve somut biçimde kanıtlayamadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle sanığın HAGB’ye ilişkin temyiz istemi reddedilmiştir.
Kararın önemi: Karar, HAGB için zararın giderilmesi şartının maddi zararla sınırlı olduğunu ve zararın giderildiğinin somut olarak ispatlanması gerektiğini göstermektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
HAGB nedir?
HAGB, mahkemenin sanık hakkında kurduğu hükmü açıklamaması ve bu hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır. Beş yıllık denetim süresi başarıyla geçirilirse dava düşer.
HAGB şartları nelerdir?
Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olmalı, sanık daha önce kasıtlı suçtan mahkûm olmamalı, mahkeme yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varmalı ve zarar tamamen giderilmelidir.
HAGB sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. HAGB kararı adli sicile değil, ayrı bir sisteme kaydedilir ve sabıka kaydı belgesinde görünmez. Bu kayıtlar yalnızca savcı, hâkim veya mahkeme tarafından soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak görülebilir.
HAGB denetim süresi kaç yıl?
HAGB’de denetim süresi beş yıldır. Bu süre içinde bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik yükümlülükleri de belirlenebilir.
HAGB süresi dolunca ne olur?
Denetim süresi kasten yeni suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçirilirse hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir.
HAGB süresinde suç işlenirse ne olur?
Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse mahkeme önceki hükmü açıklar ve sanık o cezadan mahkûm olur. Ayrıca yeni suçtan da ayrıca yargılanır.
HAGB kararına itiraz edilir mi?
Güncel CMK 231/12 uyarınca HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Karar ilk derece sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yolu açıktır.
HAGB için zararın ödenmesi şart mı?
Evet, suçtan doğan maddi zararın giderilmesi şarttır. Zarar hemen ödenemiyorsa denetim süresince aylık taksitlerle ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir.
Manevi zarar ödenmeden HAGB verilir mi?
Yargıtay Ceza Genel Kurulu içtihadına göre HAGB şartındaki zarar maddi zarardır ve manevi zararı kapsamaz. Bu nedenle manevi zarar ödenmemesi tek başına HAGB’ye engel değildir.
Daha önce HAGB almış kişiye tekrar HAGB verilir mi?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez. Denetim süresi sona erdikten ve dava düştükten sonra ise şartları varsa yeniden HAGB değerlendirilebilir.
HAGB hangi suçlarda verilmez?
CMK 231/14 uyarınca işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele niteliğindeki suçlarda HAGB uygulanmaz. Ayrıca sonuç cezası iki yılı aşan suçlarda da HAGB mümkün değildir.
HAGB ile ceza ertelenebilir mi?
Hayır. CMK 231/7’ye göre açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez ve kısa süreli ise seçenek yaptırımlara çevrilemez.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.
