Mala Zarar Verme Suçu (TCK 151-152)

Başkasının malını yıkmak, bozmak, kırmak veya kirletmek TCK 151 uyarınca 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir. Kamu malına zarar verme gibi nitelikli hâllerde ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir. Bu yazıda şikâyet, uzlaştırma, etkin pişmanlık ve savunma konularını açıklıyoruz.

Mala Zarar Verme Suçu Nedir?

Mala zarar verme suçu, Türk Ceza Kanunu’nun “Malvarlığına Karşı Suçlar” bölümünde, 151. maddede düzenlenmiştir. Suçla korunan değer mülkiyet hakkıdır. Başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malı kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi bu suçu işlemiş olur.

Uygulamada araç camının kırılması, kapı veya kilidin zorlanması, duvara yazı yazılması, komşunun bahçesindeki ağaçların kesilmesi, kiracının taşınmaza zarar vermesi ve tartışma sırasında telefon veya eşyanın kırılması gibi durumlar en sık karşılaşılan örneklerdir. Konunun genel çerçevesi için mala zarar verme suçu sayfamıza da bakabilirsiniz.

Kanun Metni ve Mala Zarar Verme Suçunun Cezası

Buna göre suçun temel hâli için 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmüştür. Kanun seçimlik ceza öngördüğünden, hâkim somut olayın özelliklerine göre hapis veya adli para cezasından birini tercih eder. Daha önce maddenin ikinci fıkrasında yer alan hayvanlara ilişkin düzenleme, 7332 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Suç kasten işlenebilir. Yargıtay’a göre failin mutlaka mala zarar verme amacıyla hareket etmesi gerekmez; olası kastla da işlenebileceği kabul edilmektedir. Ancak taksirle (dikkatsizlikle) verilen zarar bu suçu oluşturmaz; bu durumda yalnızca hukuki tazminat sorumluluğu gündeme gelir.

Nitelikli Hâller (TCK 152)

Birinci fıkra: 1 yıldan 4 yıla kadar hapis

Mala zarar verme suçunun aşağıdaki mallar hakkında işlenmesi hâlinde fail hakkında 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezasına hükmolunur:

• Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya (kamu malı),
• Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş eşya veya tesisler,
• Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu,
• Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler,
• Grev veya lokavt hâllerinde işveren, işçi veya sendikalara ait bina ve eşya,
• Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bina ve eşyası,
• Görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin malları.

İkinci ve üçüncü fıkralar: Artırım sebepleri

Suçun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kayması, çığ, sel veya taşkına neden olarak ya da radyasyon, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak işlenmesi hâlinde ceza bir katına kadar artırılır. Yargıtay, yakarak zarar vermede artırımın uygulanabilmesi için eylemin çevredeki kişi ve eşya için somut bir tehlike oluşturmasını aramaktadır. Ayrıca suç sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmeti geçici de olsa aksarsa ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Şikâyet, Uzlaştırma ve Zamanaşımı

Mala zarar verme şikâyete bağlı mı?

Suçun temel hâli (TCK 151/1) şikâyete bağlıdır. Mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren altı ay içinde şikâyette bulunması gerekir; süre geçirilirse soruşturma yapılamaz. Şikâyetten vazgeçilmesi, sanık kabul etmek şartıyla davayı düşürür. TCK 152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı değildir ve savcılık resen soruşturma yürütür. Şikâyet süresinin hesabı için şikâyet (TCK 73) yazımıza bakabilirsiniz.

Uzlaştırma

Şikâyete bağlı olduğu için TCK 151/1 kapsamındaki mala zarar verme uzlaştırmaya tabidir. Kamu malına zarar verme gibi nitelikli hâller ise şikâyete bağlı olmadığı ve CMK 253’teki listede yer almadığı için kural olarak uzlaştırma kapsamı dışındadır. Ayrıntılar için uzlaşmaya tabi suçlar yazımızı okuyabilirsiniz.

Zamanaşımı ve görevli mahkeme

Temel hâlde ve TCK 152/1’deki nitelikli hâllerde cezanın üst sınırı beş yılı aşmadığından dava zamanaşımı kural olarak sekiz yıldır. Artırım sebeplerinin dosyadaki delillere göre uygulanması gerekiyorsa üst sınır yükselebileceğinden süre ayrıca hesaplanmalıdır. Mala zarar verme suçlarında görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir.

Akrabalar Arasında Mala Zarar Verme (TCK 167)

Mala zarar verme, malvarlığına karşı suçlar bölümünde yer aldığından TCK 167’deki şahsi cezasızlık sebebi uygulanır. Suçun;

• Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,
• Üstsoy veya altsoyun ya da bu derecedeki kayın hısımlarının, evlat edinen veya evlatlığın,
• Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin

zararına işlenmesi hâlinde ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz. Ayrılık kararı verilmiş eşler, ayrı yaşayan kardeşler ve aynı konutta yaşayan amca, dayı, hala, teyze, yeğen veya ikinci derece kayın hısımları bakımından ise ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir. Aile içi tartışmalarda eşyalara verilen zararlar bu nedenle özellikle dikkatle değerlendirilmelidir.

Etkin Pişmanlık, HAGB ve Erteleme

TCK 168 uyarınca mala zarar verme suçunda zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine kadarı, kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce giderilirse yarısına kadarı indirilir. Kısmi ödemede etkin pişmanlık için mağdurun rızası aranır. Ayrıntılar için malvarlığına karşı suçlarda etkin pişmanlık yazımıza bakabilirsiniz.

Ceza miktarı çoğu dosyada iki yılın altında kaldığından, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), erteleme veya kısa süreli hapsin adli para cezasına çevrilmesi gündeme gelebilir. HAGB için zararın tamamen giderilmesi de şarttır.

İspat Sorunları ve Savunma

Mala zarar verme dosyalarında savunmanın odaklandığı başlıca konular şunlardır:

1. Kast: Zarar kasten mi verildi, yoksa kaza veya dikkatsizlik sonucu mu oluştu? Taksirli zarar suç oluşturmaz.
2. Fail tespiti: Kamera kayıtları, tanık beyanları ve olay yeri incelemesi failin kim olduğunu kesin biçimde ortaya koyuyor mu?
3. Malın aidiyeti: Zarar verilen mal gerçekten “başkasına” mı ait? Kişinin kendi malına veya ortak mülkiyetteki mala zarar vermesi ayrıca tartışılmalıdır.
4. Zarar miktarı ve niteliği: Bilirkişi incelemesiyle zararın varlığı ve değeri tespit edilmiş mi?
5. Doğru nitelendirme: Mal kamu malı mı, özel mülk mü? Yakma eyleminde somut tehlike oluştu mu?

Zarar verme bir hırsızlık eyleminin parçası olarak gerçekleşmişse (örneğin kapı kırılarak içeri girilmesi) hırsızlık suçu ile birlikte ayrıca değerlendirilir.

Avukat Desteği

Mala zarar verme suçu ilk bakışta basit görünse de şikâyet süresi, uzlaştırma, akraba ilişkisi ve etkin pişmanlık gibi pek çok teknik konu içerir. Bir Antalya ceza avukatı, şikâyet süresinin geçip geçmediğini, uzlaşma teklifinin nasıl değerlendirileceğini ve zararın hangi aşamada giderilmesi gerektiğini sizinle birlikte planlayabilir. Mağdur tarafta iseniz Antalya ceza avukatı desteği, zararın belgelenmesi ve tazminat talebinin hazırlanması açısından da önemlidir.

Mala zarar verme; yağma, nitelikli hırsızlık veya örgüt faaliyeti gibi ağır ceza mahkemesinin görev alanındaki suçlarla birlikte işlendiğinde dosya ağır ceza mahkemesinde görülebilir. Bu tür dosyalarda bir Antalya ağır ceza avukatı ile çalışmak, her suç için ayrı nitelendirme yapılmasını sağlar. Antalya ağır ceza avukatı ayrıca etkin pişmanlık ve zarar giderme hükümlerinin tüm suçlar bakımından doğru uygulanmasını takip eder.

Av. Saltuk Buğra Şimşek ile Görüşün

Mala zarar verme suçundan şüpheli, sanık veya mağdur iseniz; şikâyet süresi ve uzlaştırma gibi kısa süreli haklar nedeniyle erken davranmak önemlidir. Şimşek Hukuk Bürosu’nda Av. Saltuk Buğra Şimşek, dosyanızı inceleyerek izlenebilecek hukuki yolları sizinle değerlendirir. Görüşme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Mala zarar verme suçunun cezası ne kadar?

TCK 151/1’e göre mala zarar verme suçunun cezası 4 aydan 3 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kamu malına zarar verme gibi TCK 152/1’deki nitelikli hâllerde ceza 1 yıldan 4 yıla kadar hapistir.

Kamu malına zarar vermenin cezası nedir?

Kamu kurum ve kuruluşlarına ait veya kamu hizmetine tahsis edilmiş mallara zarar verme TCK 152/1-a kapsamında 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası gerektirir. Yakarak işlenirse ceza bir katına kadar artırılabilir.

Mala zarar verme şikâyete bağlı mı?

Temel hâli (TCK 151/1) şikâyete bağlıdır ve altı aylık şikâyet süresi vardır. TCK 152’deki nitelikli hâller ise şikâyete bağlı değildir.

Mala zarar verme uzlaşmaya tabi mi?

Şikâyete bağlı olan temel hâli uzlaştırma kapsamındadır. Kamu malına zarar verme gibi nitelikli hâller kural olarak uzlaştırmaya tabi değildir.

Şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Temel hâlde şikâyetten vazgeçme, sanığın kabul etmesi şartıyla davayı düşürür. Nitelikli hâllerde vazgeçme davayı etkilemez.

Mala zarar verme suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Temel hâlde ve TCK 152/1’deki nitelikli hâllerde dava zamanaşımı kural olarak 8 yıldır. Artırım sebepleri uygulanıyorsa süre daha uzun olabilir.

Eşimin eşyasına zarar verirsem ceza alır mıyım?

TCK 167 uyarınca haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin zararına işlenen mala zarar verme suçunda cezaya hükmolunmaz. Ayrılık kararı verilmişse ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir.

Zararı ödersem ceza azalır mı?

Evet. TCK 168 uyarınca zarar kovuşturma başlamadan önce tamamen giderilirse cezanın üçte ikisine, kovuşturma başladıktan sonra hükümden önce giderilirse yarısına kadarı indirilebilir.

Kazara verilen zarar suç mudur?

Hayır. Mala zarar verme yalnızca kasten işlenebilir; taksirle verilen zarar bu suçu oluşturmaz. Ancak hukuki tazminat sorumluluğu doğabilir.

Kiracı eve zarar verirse ne olur?

Kiracının kasten taşınmaza zarar vermesi TCK 151 kapsamında suç oluşturabilir ve şikâyete bağlıdır. Olağan kullanımdan kaynaklanan yıpranmalar ise ceza hukuku değil, kira hukuku kapsamında değerlendirilir.

Mala zarar verme davasına hangi mahkeme bakar?

Mala zarar verme suçlarında görevli mahkeme kural olarak asliye ceza mahkemesidir. Ağır cezalık bir suçla birlikte yargılanıyorsa ağır ceza mahkemesi görevli olabilir.

Mala zarar verme suçunda HAGB verilir mi?

Sonuç ceza iki yıl veya daha az ise ve şartlar varsa HAGB kararı verilebilir. HAGB için mağdurun zararının tamamen giderilmesi de gerekir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.