Kullanmak İçin Uyuşturucu Madde Bulundurma Suçu (TCK 191)

Kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçunda kanun, ilk aşamada cezalandırma yerine erteleme, denetim ve tedaviyi öngörür. Bu yazıda TCK 191’deki cezayı, beş yıllık erteleme sistemini, ihlalin sonuçlarını ve dosyanın ticaret suçuna dönüşmemesi için bilinmesi gerekenleri açıklıyoruz.

TCK 191: Kullanmak İçin Uyuşturucu Bulundurma Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 191. maddesi, kişinin yalnızca kendi kullanımı için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almasını, kabul etmesini, bulundurmasını ya da bu maddeleri kullanmasını suç olarak düzenler. Madde 2014 yılında 6545 sayılı Kanun ile baştan yazılmış, 2015 yılında 6638 sayılı Kanun ile onuncu fıkra eklenmiş, 2023 yılında da 7445 sayılı Kanun ile denetimli serbestlik ve test uygulamaları yeniden belirlenmiştir.

Bu suçun en önemli özelliği, kanun koyucunun cezalandırmadan çok tedavi ve denetimi öne çıkarmasıdır. İlk kez bu suçlamayla karşılaşan kişi hakkında doğrudan dava açılmaz; beş yıl süreyle kamu davasının açılması ertelenir ve kişi denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur. Ancak bu sistem yanlış anlaşılmamalıdır: Kurallara uyulmadığında dava açılır ve iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası gündeme gelir.

Uygulamada en kritik sorun ise eylemin TCK 191 mi yoksa çok daha ağır yaptırımlı TCK 188 (uyuşturucu ticareti) kapsamında mı olduğudur. Bu ayrım kişinin geleceğini doğrudan etkiler.

Kanun Metni ve Ceza Miktarı

Temel ceza 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Onuncu fıkraya göre fiilin okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan bina ve tesisler ile bunların sınırlarına iki yüz metreden yakın mesafedeki umumi veya umuma açık yerlerde işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Suçun seçimlik hareketleri şunlardır:

• Satın almak: Kullanmak amacıyla maddeyi bedel karşılığında edinmek.
• Kabul etmek: Maddeyi karşılıksız olarak almak.
• Bulundurmak: Maddeyi üzerinde, evinde, aracında veya hâkimiyet alanında tutmak.
• Kullanmak: Maddeyi vücuda almak. Kan veya idrar tahlilinde maddenin saptanması bu hareketin delili olarak değerlendirilir.

Görevli mahkeme, cezanın üst sınırı on yılı aşmadığından asliye ceza mahkemesidir. Bununla birlikte soruşturma TCK 188 kapsamında başlamışsa dava ağır ceza mahkemesinde açılabilir; bu durumda bir Antalya ağır ceza avukatı ile suç vasfına yönelik savunma hazırlamak büyük önem taşır.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Nasıl İşler?

191. maddenin ikinci fıkrasına göre bu suçtan başlatılan soruşturmada, CMK 171’deki genel şartlar aranmaksızın beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Cumhuriyet savcısı şüpheliyi yükümlülüklere aykırılığın sonuçları konusunda uyarır ve erteleme kararı kolluk birimlerine de bildirilir. Genel kurum hakkında bilgi için kamu davasının açılmasının ertelenmesi yazımıza bakabilirsiniz.

1. Erteleme kararı: Savcılık beş yıllık erteleme kararı verir; dava açılmaz.
2. Denetimli serbestlik: Erteleme süresi içinde en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir.
3. Test ve tedavi: Savcı, kişinin madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa ilgili kuruma sevkine karar verir. Gerek görülürse tedavi uygulanır.
4. Sonuç: Kişi beş yıl boyunca yükümlülüklere uyar ve yasakları ihlal etmezse hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Denetimli serbestlik süreci hakkında daha fazla bilgi için denetimli serbestlik yazımızı inceleyebilirsiniz.

Erteleme Süresinde Kurallara Uyulmazsa Ne Olur?

Dördüncü fıkraya göre kişinin erteleme süresi içinde aşağıdaki davranışlardan birini gerçekleştirmesi hâlinde hakkında kamu davası açılır:

• Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmesi,
• Tekrar kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alması, kabul etmesi veya bulundurması,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanması.

Erteleme süresi içinde yeniden madde bulundurma veya kullanma, ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz; yalnızca ihlal nedeni sayılır ve ilk dosyada dava açılmasına yol açar. Önemli bir sınır da altıncı fıkradadır: Dava açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan yeni soruşturmalarda artık kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez. Yani ikinci şans sınırsız değildir.

TCK 188 ile TCK 191 Ayrımı: Ticaret mi, Kullanım mı?

Uyuşturucu ile ilgili dosyalarda en sık karşılaşılan sorun, ele geçen maddenin kişisel kullanım için mi yoksa satış veya başkasına verme amacıyla mı bulundurulduğudur. TCK 188’deki uyuşturucu ticareti suçu çok daha ağır yaptırımlara bağlıdır ve ağır ceza mahkemesinde görülür. Konunun ayrıntıları için TCK 188 ve 191 farkları yazımıza ve uyuşturucu madde ticareti suçu sayfamıza bakabilirsiniz.

Yargıtay uygulamasında bu ayrım yapılırken özellikle şu ölçütler değerlendirilir:

• Ele geçen maddenin net miktarı ve kişisel kullanım sınırları içinde kalıp kalmadığı,
• Maddenin ele geçiriliş biçimi (paketlenme şekli, hassas terazi, çok sayıda küçük paket vb.),
• Kişinin kan veya idrar tahlilinde aynı türden madde bulunup bulunmadığı,
• Satış veya başkasına verme yönünde tanık beyanı, mesaj, para transferi gibi somut delillerin varlığı.

Yargıtay, kullanım sınırları içindeki madde bakımından kişinin “kendim için aldım” savunmasının aksine kuşku sınırlarını aşan, kesin ve inandırıcı delil bulunmadıkça eylemin TCK 191 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini birçok kararında vurgulamıştır. Sekizinci fıkra da TCK 188 veya 190’dan açılan davada eylemin yalnızca 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verileceğini düzenler. HAGB kurumu için HAGB nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Gözaltından Kovuşturmaya Süreç ve Savunma

Kullanım amaçlı bulundurma şüphesiyle yakalanan kişi genellikle kolluk tarafından ifadeye çağrılır; üst veya konut araması yapılabilir, ele geçen madde ise kriminal incelemeye gönderilir. Bu aşamada dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır:

• Arama işleminin hukuka uygun bir karar veya yazılı emre dayanıp dayanmadığı kontrol edilmelidir; bkz. arama kararı.
• Ele geçen maddenin miktarı tutanakta ve kriminal raporda aynı şekilde yer almalıdır; net miktar ve etken madde belirlenmelidir.
• İfadede verilen beyanların, kullanım amacını ve maddenin nereden temin edildiğini nasıl ortaya koyduğu sonraki aşamaları etkiler.
• Susma hakkı ve müdafi yardımından yararlanma hakkı her aşamada kullanılabilir.

Kolluk ifadesi öncesinde bir Antalya ceza avukatı ile görüşmek, özellikle dosyanın ticaret suçlamasına dönme ihtimali bulunan hâllerde savunmanın tutarlı biçimde kurulmasına yardımcı olur. Uyuşturucu kullanımına ilişkin genel bilgiler için uyuşturucu kullanma ve bulundurma sayfamızı da inceleyebilirsiniz.

Av. Saltuk Buğra Şimşek ile Görüşme

TCK 191 dosyaları ilk bakışta basit görünse de denetimli serbestlik yükümlülükleri, ikinci kez yakalanma riski ve TCK 188 ile karışma ihtimali nedeniyle dikkatli takip gerektirir. Antalya ve çevresinde bu tür soruşturma ve kovuşturmalarda Antalya ceza avukatı olarak hizmet veren, ticaret suçlamasının söz konusu olduğu dosyalarda Antalya ağır ceza avukatı olarak da çalışan Av. Saltuk Buğra Şimşek ile görüşmek için iletişim sayfamızdan randevu talep edebilirsiniz. Her dosya kendi delil durumuna göre değerlendirilir; sonuç konusunda bir taahhütte bulunulamaz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Kullanmak için uyuşturucu bulundurmanın cezası ne kadar?

TCK 191/1’e göre ceza iki yıldan beş yıla kadar hapistir. Fiil okul, yurt, hastane gibi yerlerin iki yüz metre yakınındaki umuma açık yerlerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır.

İlk kez yakalanınca hapis cezası alınır mı?

İlk soruşturmada doğrudan dava açılmaz; beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilir. Kişi bu sürede yükümlülüklere uyarsa hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Denetimli serbestlik süresi ne kadar?

Erteleme süresi içinde en az bir yıl denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu süre altışar aylık sürelerle en fazla iki yıl daha uzatılabilir.

Denetimli serbestlikte kaç kez test yapılır?

Kanuna göre Cumhuriyet savcısı, kişinin madde kullanıp kullanmadığını tespit etmek için yılda en az iki defa ilgili kuruma sevkine karar verir. Uygulamada test sayısı denetimli serbestlik programına göre daha fazla olabilir.

Erteleme süresinde tekrar yakalanırsam ne olur?

Erteleme süresinde yeniden madde bulundurma veya kullanma ihlal sayılır ve ilk dosyada kamu davası açılır. Bu yeni fiil ayrıca soruşturma konusu yapılmaz.

İkinci kez yakalanan kişiye yine erteleme verilir mi?

Altıncı fıkraya göre dava açıldıktan sonra suçun tekrar işlendiği iddiasıyla başlatılan soruşturmalarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilemez. Bu durumda doğrudan dava açılması gündeme gelir.

TCK 191 davasına hangi mahkeme bakar?

Cezanın üst sınırı on yılı aşmadığından görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Dosya uyuşturucu ticareti (TCK 188) olarak açılmışsa ağır ceza mahkemesinde görülür.

Kullanım ile ticaret nasıl ayırt edilir?

Maddenin net miktarı, ele geçiriliş biçimi, paketleme, hassas terazi gibi araçlar, tahlil sonuçları ve satışa ilişkin somut deliller birlikte değerlendirilir. Kullanım sınırları içindeki maddede ticaret amacının kesin delille ispatı gerekir.

Kamu davasının ertelenmesi sabıka kaydına işler mi?

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı mahkûmiyet değildir ve adli sicil kaydında mahkûmiyet olarak yer almaz. Bu kararlar yalnızca kanunda belirtilen amaçlarla kullanılmak üzere ayrı bir kayıtta tutulur.

Uyuşturucu kullanma suçu uzlaşmaya tabi mi?

Hayır. TCK 191 uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında değildir. Bu suç için kanun, uzlaştırma yerine özel bir erteleme ve denetim sistemi öngörmüştür.

Sadece idrar testinde çıkan madde suç sayılır mı?

Kanun ‘kullanmak’ fiilini de seçimlik hareket olarak saydığından, maddenin vücuda alındığının tespiti suçun oluşması için yeterli olabilir. Testin usulüne uygun yapılması ve sonucun doğru değerlendirilmesi ayrıca incelenmelidir.

TCK 191’de HAGB verilir mi?

TCK 188 veya 190’dan açılan davada eylemin yalnızca 191 kapsamında kaldığı anlaşılırsa, sekizinci fıkra uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilir. Diğer hâllerde CMK 231’in genel şartları uygulanır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.