Suçta Tekerrür Nedir? Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi

Suçta tekerrür, kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra yeniden suç işlenmesi hâlidir ve cezanın infaz biçimini ağırlaştırır. Bu yazıda TCK 58’e göre tekerrürün şartlarını, sürelerini, sonuçlarını ve 5275 sayılı Kanun m.108’deki mükerrirlere özgü infaz rejimini açıklıyoruz.

Suçta tekerrür nedir?

Tekerrür, kesinleşmiş bir mahkûmiyetten sonra kişinin yeniden suç işlemesi hâlidir. Günlük dilde “sabıkalı olmak” ile karıştırılsa da tekerrür, sabıka kaydından farklı ve teknik bir kavramdır. Her sabıka tekerrüre yol açmaz; tekerrür için kanunun aradığı şartların bir arada bulunması gerekir. Tekerrür hükümleri uygulanan kişiye mükerrir denir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesi tekerrürü düzenler. Eski 765 sayılı Kanun döneminde tekerrür cezanın artırılması sonucunu doğururken, yürürlükteki sistemde tekerrür cezanın miktarını artırmaz; bunun yerine cezanın infaz biçimini ağırlaştırır. Mükerrir, koşullu salıverilmeden daha geç yararlanır ve ceza bittikten sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur.

Tekerrürün şartları

Bir kişiye tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• Önceki hükmün kesinleşmiş olması: Yeni suç, önceki mahkûmiyetin kesinleşmesinden sonra işlenmiş olmalıdır. Önceki dava devam ederken veya karar henüz kesinleşmeden işlenen suçta tekerrür uygulanmaz.
• Önceki cezanın infazı şart değildir: Ceza henüz çekilmemiş olsa bile, kesinleşmiş hükümden sonra işlenen yeni suç tekerrüre yol açabilir.
• Tekerrür süresinin dolmamış olması: TCK 58/2’de gösterilen süreler geçmeden yeni suçun işlenmesi gerekir.
• Suçların niteliği: Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür uygulanmaz.
• Yaş: Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar nedeniyle tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Tekerrür süresi: kaç yıl sonra mükerrirlik kalkar?

TCK 58/2, tekerrürün belirli bir süre sonra artık uygulanamayacağını düzenler. Süreler, önceki cezanın infaz edildiği tarihten itibaren başlar:

1. Beş yıldan fazla hapis cezasında: Cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beş yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.
2. Beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında: Cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.

Ertelenmiş hapis cezalarında, denetim süresi iyi hâlle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır; tekerrür süresi bu tarihten itibaren hesaplanır. Yargıtay da bir kaçakçılık dosyasında, ertelenen cezanın bir yıllık denetim süresi sonunda infaz edilmiş sayıldığını, yeni suçun bundan itibaren üç yıl geçtikten sonra işlendiğini belirterek tekerrür uygulanmasını hatalı bulmuştur (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, E. 2023/17062, K. 2024/3416). Konuyla ilgili ayrıntılar için hapis cezası ertelemesi yazımıza bakabilirsiniz.

Yabancı mahkeme kararları ve istisnalar

Kural olarak yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Ancak TCK 58/4 bu kuralın istisnalarını sayar: kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçlarından yabancı mahkemelerce verilen hükümler tekerrüre esas alınabilir.

Uygulamada, kısa süreli hapis cezasının adli para cezasına çevrildiği hâllerde tekerrür hükümlerinin uygulanamayacağını belirten Yargıtay kararları da bulunmaktadır. Seçenek yaptırımlar konusunu bu açıdan da değerlendirmek gerekir.

Tekerrürün hukuki sonuçları

Tekerrür hâlinde ortaya çıkan başlıca sonuçlar şunlardır:

• Seçimlik cezada hapis zorunluluğu (58/3): Sonraki suçun kanun maddesinde hapis veya adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse, mükerrir hakkında hapis cezasına hükmolunur.
• Mükerrirlere özgü infaz rejimi (58/6): Hükmolunan ceza, genel infaz rejiminden daha ağır olan mükerrirlere özgü rejime göre çektirilir.
• İnfaz sonrası denetimli serbestlik: Mükerrir hakkında cezanın infazından sonra ayrıca denetimli serbestlik tedbiri uygulanır.
• Hükümde belirtilme zorunluluğu (58/7): Mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve infaz sonrası denetimli serbestliğin uygulanacağı açıkça yazılmalıdır. Hükümde yer almayan tekerrür, infaz aşamasında kendiliğinden uygulanamaz.

Mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infaz sonrası denetim; itiyadi suçlu, suçu meslek edinen kişi ve örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanır (58/9).

Mükerrirlere özgü infaz rejimi (5275 sayılı Kanun m.108)

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 108. maddesi, mükerrirlerin koşullu salıverilme sürelerini genel kurala göre daha uzun belirler. Maddeye göre mükerrir; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının otuz dokuz yılını, müebbet hapis cezasının otuz üç yılını, süreli hapis cezasının ise kural olarak üçte ikisini infaz kurumunda iyi hâlli olarak geçirdiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Koşullu salıverilme oranı zaten üçte ikiden fazla olan suçlarda o suçun kendi oranı uygulanır.

• Tekerrür nedeniyle koşullu salıverilme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan cezaların en ağırından fazla olamaz. 2025 yılında yapılan değişiklikle, ikinci defa tekerrür hâlinde bu sınırlama uygulanmaz.
• İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, süreli hapis cezaları için koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanır ve bu durum hükümde belirtilir.
• İnfaz hâkimi, cezanın tamamlanmasından sonra başlamak üzere bir yıldan az olmamak kaydıyla denetim süresi belirler; bu süre en fazla beş yıla kadar uzatılabilir. Denetim süresindeki yükümlülüklere aykırılık disiplin hapsine yol açabilir.

İnfaz oranları, suç tarihi, suç tipi ve geçici maddeler nedeniyle dosyadan dosyaya farklılık gösterebilir. Kendi durumunuza ilişkin yaklaşık bir hesap için infaz hesaplama aracımızı kullanabilir; genel kurallar için koşullu salıverilme şartları ve denetimli serbestlik yazılarımıza bakabilirsiniz. Kesin hesap için dosyanın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir.

Hatalı tekerrür uygulamasına karşı ne yapılabilir?

Tekerrür, adli sicil kaydı üzerinden belirlendiği için uygulamada hatalara sık rastlanır. Önceki hükmün yeni suçtan sonra kesinleşmiş olması, tekerrür süresinin dolmuş olması, önceki kararın HAGB veya ertelenmiş ve vaki olmamış sayılmış bir karar olması, suçlardan birinin taksirli olması gibi durumlar gözden kaçabilir. Bu hatalar istinaf ve temyiz aşamasında ileri sürülebilir; kesinleşmiş kararlarda ise kanun yararına bozma yolu gündeme gelebilir.

1. Adli sicil kaydını ve tekerrüre esas alınan kararın kesinleşme tarihini kontrol ettirin.
2. Önceki cezanın infaz veya infaz edilmiş sayılma tarihini belirleyin.
3. Yeni suç tarihini bu tarihlerle karşılaştırarak tekerrür süresinin dolup dolmadığını hesaplayın.
4. Hata varsa kanun yolu başvurusunda bunu açıkça gerekçelendirin.

Tekerrür ve infaz konusunda hukuki destek

Tekerrür, cezaevinde geçirilecek süreyi doğrudan etkilediği için hükümlü ve yakınları açısından en önemli konulardan biridir. Bir Antalya ceza avukatı ile adli sicil kaydının ve hükmün birlikte incelenmesi, hatalı tekerrür uygulamalarının zamanında tespit edilmesini sağlar. Ağır ceza mahkemesinde görülen ve uzun süreli hapis içeren dosyalarda ise infaz hesabının doğru yapılması daha da önem kazanır; bu dosyalarda Antalya ağır ceza avukatı desteğiyle kanun yollarının etkin kullanılması gerekir.

Antalya ceza avukatı ve Antalya ağır ceza avukatı olarak, tekerrür ve infaz rejimine ilişkin sorularınızı dosyanızın somut verileri üzerinden değerlendiriyoruz. Av. Saltuk Buğra Şimşek ile görüşmek için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Suçta tekerrür nedir?

Önceden işlenen suçtan verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suç işlenmesi hâlidir. Tekerrür cezanın miktarını artırmaz, cezanın mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine yol açar.

Mükerrir ne demek?

Hakkında tekerrür hükümleri uygulanan kişiye mükerrir denir. Mükerrir, koşullu salıverilmeden daha geç yararlanır ve cezası bittikten sonra denetimli serbestlik tedbirine tabi tutulur.

Tekerrür kaç yıl sonra silinir?

Beş yıldan fazla hapis cezasında cezanın infazından itibaren beş yıl, beş yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasında üç yıl geçtikten sonra işlenen suçlarda tekerrür uygulanmaz.

Tekerrür için önceki cezanın çekilmiş olması gerekir mi?

Hayır. TCK 58/1’e göre önceki hükmün kesinleşmiş olması yeterlidir; cezanın infaz edilmiş olması gerekmez.

HAGB tekerrüre esas olur mu?

Hayır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı bir mahkûmiyet hükmü olmadığından tekerrüre esas alınamaz.

Ertelenen ceza tekerrüre esas olur mu?

Ertelenen ceza da kesinleşmiş bir mahkûmiyettir ve tekerrüre esas olabilir. Denetim süresi iyi hâlle geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır ve tekerrür süresi bu tarihten itibaren işlemeye başlar.

Taksirli suç tekerrüre esas olur mu?

Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar arasında tekerrür uygulanmaz. Örneğin taksirle yaralamadan mahkûmiyet, sonradan işlenen kasıtlı bir suçta tekerrüre esas alınmaz.

18 yaşından küçükken işlenen suç tekerrüre esas olur mu?

Hayır. Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin işlediği suçlar nedeniyle tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Mükerrir kaçta kaç yatar?

Süreli hapis cezalarında mükerrir için koşullu salıverilme oranı kural olarak üçte ikidir; ikinci defa tekerrürde dörtte üç uygulanır. Suç tipine ve tarihine göre farklı oranlar olabileceğinden somut hesap için infaz hesaplama aracını kullanmak ve dosyayı incelettirmek gerekir.

Tekerrür hâlinde adli para cezası verilebilir mi?

Sonraki suçun maddesinde hapis veya adli para cezası seçimlik olarak öngörülmüşse, mükerrir hakkında hapis cezasına hükmolunur. Bu nedenle seçimlik cezalarda tekerrür önemli bir dezavantajdır.

Yabancı ülkede verilen ceza tekerrüre esas olur mu?

Kural olarak olmaz. Ancak kasten öldürme, kasten yaralama, yağma, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti ve parada sahtecilik suçlarından verilen yabancı mahkeme kararları tekerrüre esas alınabilir.

Hatalı tekerrür uygulamasına itiraz edilebilir mi?

Evet. Tekerrür uygulaması istinaf ve temyiz aşamasında ileri sürülebilir; kesinleşmiş kararlarda kanun yararına bozma yolu gündeme gelebilir. Önceki hükmün kesinleşme tarihi ve infaz tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.