Suç Eşyasının Satın Alınması veya Kabul Edilmesi Suçu (TCK 165)

Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi, halk arasında çalıntı mal almak olarak bilinir ve TCK 165’te ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu yazıda suçun unsurlarını, cezasını, uzlaşma imkânını ve hırsızlık ile bilgi vermeme suçundan farkını açıklıyoruz.

Suç Eşyasının Satın Alınması veya Kabul Edilmesi Suçu Nedir?

Halk arasında “çalıntı mal almak” olarak bilinen bu suç, Türk Ceza Kanunu’nun 165. maddesinde malvarlığına karşı suçlar arasında düzenlenmiştir. Bir suçun işlenmesiyle elde edilen eşyayı veya diğer malvarlığı değerini, o suçun işlenmesine katılmadan satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi bu suçtan sorumlu olur. Kanun koyucu, suç eşyalarının el değiştirerek piyasada dolaşmasını ve böylece asıl suçun ortaya çıkarılmasının zorlaşmasını önlemek istemiştir.

Uygulamada en sık karşılaşılan örnekler; çalıntı cep telefonu, motosiklet, bisiklet, bilgisayar, altın veya elektronik eşyanın ikinci el olarak, belgesiz ve piyasa değerinin çok altında satın alınmasıdır.

Suçun Unsurları

• Öncül suç: Eşya veya malvarlığı değeri bir suçun işlenmesiyle elde edilmiş olmalıdır. Bu suç çoğunlukla hırsızlık, yağma, dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma olur.
• İştirak etmeme: Fail, öncül suçun işlenmesine iştirak etmemiş olmalıdır. Hırsızlığı birlikte yapan kişi çalıntı malı paylaştığında ayrıca TCK 165’ten sorumlu tutulmaz.
• Seçimlik hareketler: Satmak, devretmek, satın almak veya kabul etmek hareketlerinden biri yeterlidir. Kabul etmek; hediye, borç karşılığı ya da rehin olarak almayı da kapsar.
• Kast: Fail, eşyanın suçtan elde edildiğini bilmeli veya olayın koşullarına göre bilmesi gerektiği sonucuna varılmalıdır.

Kastın ispatında Yargıtay, eşyanın piyasa değerinin çok altında bir bedelle alınmasını, fatura ya da belge istenmemesini, satıcının kimliğinin ve eşyayı nasıl edindiğinin sorgulanmamasını ve alıcının bu tür ürünlerin ticaretini yapması gibi olguları birlikte değerlendirmektedir.

Suç Eşyası Satın Almanın Cezası

TCK 165’te öngörülen ceza altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezasıdır. Hapis ve adli para cezası birlikte uygulanır. Ceza belirlenirken eşyanın değeri, failin kastının yoğunluğu ve fiilin işleniş biçimi gibi TCK 61’deki ölçütler göz önünde tutulur.

Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Ceza miktarı nedeniyle mahkûmiyet halinde şu imkânlar gündeme gelebilir:

• Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB),
• Hapis cezasının ertelenmesi,
• Bir yıl veya daha az hapis cezasının seçenek yaptırımlara çevrilmesi.

Etkin pişmanlığı düzenleyen TCK 168’in birinci fıkrasında sayılan suçlar arasında TCK 165 yer almamaktadır; bu nedenle zararın giderilmesinin etkisi daha çok uzlaşma, takdiri indirim ve HAGB değerlendirmesinde ortaya çıkar.

Uzlaşma ve Şahsi Cezasızlık

17.10.2019 tarihli 7188 sayılı Kanun ile CMK 253’e eklenen düzenleme sonucunda suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçu uzlaştırma kapsamına alınmıştır. Bu nedenle soruşturma aşamasında dosya uzlaştırma bürosuna gönderilir; yargılama sırasında suç vasfı TCK 165’e dönüşürse mahkemenin de uzlaştırma işlemi yaptırması gerekir.

1. Uzlaştırmacı, şüpheli ile mağdura uzlaşma teklifinde bulunur.
2. Taraflar, örneğin eşyanın iadesi veya bedelinin ödenmesi gibi bir edim üzerinde anlaşabilir.
3. Edim bir defada yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; ileri tarihli veya taksitli edimde kamu davasının açılması ertelenir.

Ayrıca TCK 167, yağma dışındaki malvarlığına karşı suçlarda yakın akrabalar bakımından şahsi cezasızlık ve indirim sebepleri öngörür. Suçun ayrılık kararı verilmemiş eş, üstsoy-altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenmesi halinde bu hükmün uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmelidir.

Hırsızlık ve Bilgi Vermeme Suçundan Farkı

Çalıntı eşya bir kişinin üzerinde ele geçirildiğinde soruşturma çoğu zaman doğrudan hırsızlık suçundan başlar. Ancak kişinin hırsızlığı gerçekleştirdiğine dair somut delil yoksa ve eşyayı başkasından düşük bir bedelle satın aldığı anlaşılıyorsa, eylem TCK 165 kapsamında değerlendirilir. Bu ayrım cezayı önemli ölçüde etkiler; nitelikli hırsızlıkta ceza çok daha ağırdır.

Diğer önemli ayrımlar şunlardır:

• Bilgi vermeme suçu (TCK 166): Eşyayı iyi niyetle edinip sonradan suçtan geldiğini öğrendiği halde bildirmeyen kişi bu suçtan sorumludur. TCK 165’te ise bilgi edinme anında vardır veya olması gerekir.
• Hırsızlığa yardım etme: Çalınacak malı önceden satın alacağını vaat eden kişi, hırsızlık suçuna yardım eden sıfatıyla sorumlu olabilir. Bu konuda suça iştirak hükümleri uygulanır.
• Aklama suçu (TCK 282): Malvarlığı değerinin kaynağını gizlemek amacıyla çeşitli işlemlere tabi tutulması halinde daha ağır cezalı aklama suçu gündeme gelir.

Yağma gibi ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlardan elde edilen eşyaların alınması halinde, alıcı da çoğu zaman ağır ceza dosyasında yargılanır. Bu tür dosyalarda bir Antalya ağır ceza avukatı ile çalışmak, alıcının konumunun asıl faillerden ayrıştırılması açısından önemlidir.

Savunmada Dikkat Edilecek Hususlar

TCK 165 dosyalarında kastın varlığı genellikle dolaylı delillerden çıkarıldığından, savunmanın da bu olgulara odaklanması gerekir:

• Ödenen bedelin piyasa değeriyle karşılaştırılması ve değer tespit tutanağının incelenmesi,
• Alım sırasında satıcıdan kimlik, fatura veya kutu gibi belgelerin alınıp alınmadığı,
• Alımın açık bir platform veya bilinen bir işyeri üzerinden yapılıp yapılmadığı,
• Alıcının bu tür alışverişlerdeki tecrübesi ve mesleği,
• Uzlaştırma sürecinin usulüne uygun işletilip işletilmediği.

İlk ifadede yapılacak açıklamalar, suç vasfının hırsızlık, TCK 165 veya TCK 166 olarak belirlenmesinde belirleyici olabilir. Bu nedenle ifade öncesinde bir Antalya ceza avukatı ile görüşmek ve ifade alma sürecindeki haklarınızı bilmek önemlidir.

Avukat Desteği ve İletişim

Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi suçlaması, doğru yönetilmediğinde hırsızlık veya yağma gibi çok daha ağır suçlamalarla birlikte değerlendirilebilir. Uzlaştırma, HAGB ve suç vasfı gibi konularda zamanında doğru adımlar atılması için Antalya ceza avukatı desteği alınması, sürecin sağlıklı ilerlemesine katkı sağlar. Asıl suçun ağır ceza mahkemesinde görüldüğü dosyalarda ise Antalya ağır ceza avukatı olarak dosyanın bütününe hâkim bir savunma planlanması gerekir.

Dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Saltuk Buğra Şimşek ile iletişim sayfası üzerinden görüşme planlayabilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Çalıntı mal almanın cezası ne kadar?

TCK 165’e göre suç eşyasını satın alan veya kabul eden kişiye altı aydan üç yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası verilir. Hapis ve adli para cezası birlikte uygulanır.

Çalıntı olduğunu bilmeden telefon aldım, ceza alır mıyım?

TCK 165 kasten işlenebilen bir suçtur; eşyanın suçtan geldiğini bilmeyen ve bilmesi de gerekmeyen kişi bu suçtan sorumlu olmaz. Ancak sonradan öğrendiği halde bildirmezse TCK 166’daki bilgi vermeme suçu gündeme gelebilir.

Suç eşyasının satın alınması uzlaşmaya tabi mi?

Evet. 7188 sayılı Kanun ile CMK 253’e eklenen düzenleme sonucunda bu suç uzlaştırma kapsamına alınmıştır. Uzlaşma sağlanır ve edim yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

Suç eşyası olduğu nasıl ispat edilir?

Mahkemeler; eşyanın piyasa değerinin çok altında alınması, fatura veya belge istenmemesi, satıcının sorgulanmaması ve alıcının bu işi meslek edinmesi gibi olguları birlikte değerlendirir. Kast çoğunlukla bu dolaylı delillerden çıkarılır.

Çalıntı eşya üzerimde çıktı, hırsızlıktan mı yargılanırım?

Soruşturma hırsızlıktan başlayabilir. Ancak hırsızlığı sizin yaptığınıza dair somut delil yoksa ve eşyayı başkasından aldığınız anlaşılıyorsa, eylem TCK 165 kapsamında değerlendirilir.

TCK 165 ile TCK 166 arasındaki fark nedir?

TCK 165’te fail eşyayı edinirken suçtan geldiğini bilir veya bilmesi gerekir. TCK 166’da ise eşya iyi niyetle edinilmiş, suç kaynaklı olduğu sonradan öğrenilmiş ve yetkililere bildirilmemiştir.

Suç eşyası satın alma suçunda HAGB verilir mi?

Verilecek ceza iki yıl veya altında kalırsa ve diğer kanuni şartlar varsa HAGB kararı verilebilir. Mağdurun zararının giderilmesi de bu şartlar arasında değerlendirilir.

Suç eşyası satın alma suçunda hapis cezası ertelenir mi?

İki yıl veya daha az hapis cezasında kanuni şartlar varsa TCK 51 uyarınca erteleme mümkündür. Bir yıl veya daha az hapis cezası seçenek yaptırımlara da çevrilebilir.

Çalıntı malı geri verirsem ceza alır mıyım?

Eşyanın iadesi uzlaşma sürecinde önemli bir edim olabilir ve uzlaşma sağlanırsa dava açılmayabilir. TCK 168’deki etkin pişmanlık listesinde TCK 165 yer almadığından iade, daha çok uzlaşma ve ceza takdiri açısından etkili olur.

Çalıntı mal satmak da suç mu?

Evet. TCK 165, suç eşyasını satın almanın yanında satmayı ve devretmeyi de suç olarak tanımlar. Suça iştirak etmemiş olmak şartıyla aracı satıcılar da bu suçtan sorumlu tutulabilir.

Suç eşyası satın alma davasına hangi mahkeme bakar?

Bu suçta görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Asıl suç ağır ceza mahkemesinin görevine giriyorsa dosyalar birleştirilerek ağır ceza mahkemesinde görülebilir.

Suç eşyası satın alma suçunda zamanaşımı ne kadar?

TCK 66 uyarınca beş yıldan fazla olmamak üzere hapis gerektiren suçlarda dava zamanaşımı sekiz yıldır. Zamanaşımını kesen işlemler bu süreyi uzatabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.