Açık Cezaevine Ayrılma Şartları (5275 Sayılı Kanun Madde 14)

Açık cezaevi, hükümlünün toplumla yeniden bütünleşmesine hazırlandığı ve denetimli serbestliğe geçişin kural olarak ön koşulu olan infaz aşamasıdır. 5275 sayılı Kanun’un 14. maddesi, kimlerin doğrudan açık cezaevine alınacağını ve kapalı kurumdan açık kuruma nasıl geçileceğini düzenler. Bu yazıda açık cezaevine ayrılma şartlarını ve uygulamada sık karşılaşılan sorunları açıklıyoruz.

Açık ceza infaz kurumu nedir?

Açık ceza infaz kurumları, halk arasındaki adıyla açık cezaevleri, hükümlülerin iyileştirilmesinde çalıştırma ve meslek edindirmeye öncelik verilen kurumlardır. Bu kurumlarda firara karşı fiziki engeller ve dış güvenlik görevlisi bulunmaz; güvenlik, kurum görevlilerinin gözetim ve denetimiyle sağlanır. İhtiyaca göre kadın ve gençlik açık ceza infaz kurumları da kurulabilir.

Açık cezaevinin önemi yalnızca daha rahat koşullardan ibaret değildir. 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesine göre denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilmek için hükümlünün kural olarak açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunması gerekir. Bu nedenle açık cezaevine ne zaman geçileceği, hükümlünün cezaevinden fiilen ne zaman çıkacağını doğrudan etkiler.

Kimler doğrudan açık cezaevine alınır?

5275 sayılı Kanun’un 14/2 maddesi, bazı hükümlülerin cezalarının hiç kapalı kuruma girmeden doğrudan açık cezaevinde infaz edileceğini düzenler:

• Kasıtlı suçlar: Toplam üç yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar (yukarıdaki istisnalar hariç).
• Taksirli suçlar: Toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar.
• Adli para cezası: İnfaz sürecinde adli para cezası hapis cezasına çevrilenler.
• Tazyik hapsi: İcra ve İflas Kanunu gereğince tazyik hapsine tabi tutulanlar.

Örneğin taksirle öldürme suçundan dört yıl hapis cezası alan bir kişi, cezasını doğrudan açık cezaevinde çeker. Buna karşılık cinsel dokunulmazlığa karşı bir suçtan veya örgüt suçundan mahkûm olan kişi, ceza miktarı düşük olsa bile doğrudan açık cezaevine alınamaz. Suçta tekerrür nedeniyle ikinci defa mükerrir olanlar da bu imkândan yararlanamaz.

Kapalı cezaevinden açık cezaevine geçiş şartları

Doğrudan açık cezaevine alınamayan hükümlüler, cezalarının bir bölümünü kapalı kurumda geçirdikten sonra açık kuruma ayrılabilir. Kanun’un 14/3 maddesine göre bu geçişe, 89. madde uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda karar verilir. Ayrıntılı süre ve şartlar ise Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir.

1. Süre şartı: Hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kalan süre, yönetmelikte öngörülen sınırın altına inmelidir.
2. İyi hal şartı: Hükümlünün idare ve gözlem kurulu tarafından iyi halli olarak değerlendirilmesi gerekir.
3. Talep: Hükümlü açık kuruma ayrılma talebinde bulunur; kurum bu talebi değerlendirir.
4. İdare ve gözlem kurulu kararı: Kurul, şartların oluşup oluşmadığına karar verir.
5. İnfaz hâkimi onayı (belirli suçlarda): Kanunun saydığı suçlarda kurul kararı infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.

İnfaz süreleri ve geçici maddeler (özellikle geçici 6, 9 ve 10. maddeler) suç tarihine ve hükümlünün durumuna göre farklı sonuçlar doğurduğundan, açık cezaevine geçiş tarihinin hesaplanmasında dikkatli olunmalıdır. Kendi durumunuz için yaklaşık bir hesap yapmak üzere infaz hesaplama aracını kullanabilir, sonucu bir avukatla teyit edebilirsiniz.

İyi hal değerlendirmesi nasıl yapılır?

5275 sayılı Kanun’un 89. maddesine göre hükümlüler, idare ve gözlem kurulu tarafından en geç altı ayda bir değerlendirilir. Bu değerlendirmede şu hususlar dikkate alınır:

• Kurum kurallarına uyum ve alınan disiplin cezaları,
• İyileştirme ve eğitim-öğretim programlarına, spor, kültür ve sanat faaliyetlerine katılım,
• Alınan sertifikalar ve kitap okuma alışkanlığı,
• Diğer hükümlüler, görevliler ve dış dünya ile ilişkiler,
• İşlenen suçtan duyulan pişmanlık ve tekrar suç işleme riski.

Tutum ve davranışları olumsuz değerlendirilen hükümlülerin yeniden değerlendirilme süresi bir yılı geçemez. Disiplin cezası almamak ve kurum programlarına düzenli katılmak, açık cezaevine geçişte belirleyici rol oynar.

Hangi suçlarda infaz hâkiminin onayı gerekir?

5275 sayılı Kanun’un 14/4 maddesine göre bazı hükümlülerin açık kuruma ayrılmasına ilişkin idare ve gözlem kurulu kararları ancak infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır. Bu hükümlüler şunlardır:

• Toplam on yıl ve daha fazla hapis cezasına mahkûm olanlar,
• Terör suçları ile örgüt kurma, yönetme veya üyelik ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlardan mahkûm olanlar,
• Kasten öldürme suçlarından mahkûm olanlar,
• Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlardan mahkûm olanlar,
• Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkûm olanlar.

Bu hükümlüler hakkındaki değerlendirmelerde idare ve gözlem kuruluna Cumhuriyet başsavcısı veya belirleyeceği bir savcı başkanlık eder. Ağır ceza mahkemesinden mahkûmiyet alan hükümlülerin infaz süreçlerinde bir Antalya ağır ceza avukatı ile çalışmak, kurul ve infaz hâkimliği aşamalarındaki başvuruların doğru zamanda yapılmasına yardımcı olur.

Açık cezaevinden kapalı cezaevine geri gönderilme

Açık cezaevine ayrılmak, orada kalmayı garanti etmez. Kanun’un 14/5 maddesine göre doğrudan alınanlar dahil açık kurumdaki hükümlülerden:

• Firar edenler veya başka bir fiilden dolayı haklarında tutuklama kararı verilenler,
• Kınamadan başka bir disiplin cezası alıp bu cezası kesinleşmiş olanlar veya eylemi kurum düzeni ya da kişi güvenliği bakımından tehlike oluşturanlar,
• Açık kurum şartlarına veya çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları saptananlar (infaz hâkiminin onayıyla),

kapalı ceza infaz kurumlarına gönderilir. İzinden süresinde dönmemek de firar sayılabilir; bu konuda hükümlü veya tutuklunun kaçması suçu yazımızı incelemenizi öneririz.

Ret kararına itiraz ve avukat desteği

Açık cezaevine ayrılma talebinin reddi veya kapalı kuruma geri gönderilme kararı karşısında hükümlü, kanunda öngörülen süre içinde infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurabilir. İnfaz hâkimliği kararlarına karşı ise itiraz yolu açıktır. Bu başvurularda geçici maddelerin doğru yorumlanması, sürelerin doğru hesaplanması ve iyi hal raporlarının denetimi büyük önem taşır.

Hükümlü yakınlarının en çok zorlandığı konulardan biri, açık cezaevine geçiş tarihinin ve denetimli serbestliğe çıkış süresinin hesaplanmasıdır. Bir Antalya ceza avukatı, müddetnameyi inceleyerek hükümlünün hangi tarihte hangi haklardan yararlanabileceğini değerlendirebilir. Ağır ceza mahkemesinden verilmiş uzun süreli cezalarda, infaz hâkiminin onayı gerektiğinden, sürecin bir Antalya ağır ceza avukatı tarafından takip edilmesi yararlı olur. İnfaz süreci, açık cezaevi ve denetimli serbestlik başvuruları konusunda bir Antalya ceza avukatı desteği almak için Av. Saltuk Buğra Şimşek ile iletişim sayfası üzerinden görüşebilirsiniz.

Antalya Ceza Avukatı, Avukat Saltuk Buğra Şimşek olarak bu konudaki soruşturma, kovuşturma ve kanun yolu süreçlerinde hukuki danışmanlık ve temsil hizmeti veriyoruz. Dosyanızı değerlendirmek için online randevu oluşturabilir veya +90 501 153 97 99 numarasından bize ulaşabilirsiniz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararı

Sıkça Sorulan Sorular

Açık cezaevine ayrılma şartları nelerdir?

Kapalı kurumdaki hükümlünün açık kuruma ayrılabilmesi için yönetmelikte öngörülen süre şartını taşıması ve idare ve gözlem kurulunca iyi halli bulunması gerekir. Bazı suçlarda kurul kararı ayrıca infaz hâkiminin onayına tabidir.

Kimler doğrudan açık cezaevine gider?

Kasıtlı suçlardan toplam üç yıl veya daha az, taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezası alanlar, adli para cezası hapse çevrilenler ve tazyik hapsine tabi tutulanlar doğrudan açık cezaevine alınır. Terör, örgüt ve cinsel suçlardan mahkûm olanlar ile ikinci defa mükerrirler bu kapsam dışındadır.

3 yıl ceza alan açık cezaevine mi gider?

Kasıtlı bir suçtan toplam üç yıl veya daha az ceza alan kişi, kanundaki istisnalara girmiyorsa cezasını doğrudan açık cezaevinde çeker. Cinsel dokunulmazlığa karşı suç, terör veya örgüt suçlarında bu kural uygulanmaz.

Taksirli suçlarda açık cezaevi sınırı nedir?

Taksirli suçlardan toplam beş yıl veya daha az hapis cezasına mahkûm olanlar doğrudan açık cezaevine alınır. Trafik kazası kaynaklı taksirle öldürme mahkûmiyetleri çoğunlukla bu kapsamdadır.

Açık cezaevine geçişte iyi hal nasıl belirlenir?

İdare ve gözlem kurulu, hükümlüyü en geç altı ayda bir değerlendirir. Kurallara uyum, disiplin cezaları, eğitim ve iyileştirme programlarına katılım, pişmanlık ve tekrar suç işleme riski dikkate alınır.

Hangi suçlarda infaz hâkimi onayı gerekir?

Toplam on yıl ve üzeri ceza alanlar ile terör, örgüt, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve uyuşturucu ticareti suçlarından mahkûm olanların açık kuruma ayrılması infaz hâkiminin onayından sonra uygulanır.

Açık cezaevinden kapalı cezaevine geri gönderilme sebepleri nelerdir?

Firar, başka bir fiilden tutuklanma, kınama dışında kesinleşmiş disiplin cezası, kurum düzenini tehlikeye sokan eylemler ve açık kurum koşullarına uyum sağlayamama halleri geri gönderme sebebidir.

Açık cezaevine geçmeden denetimli serbestliğe çıkılabilir mi?

Kural olarak denetimli serbestlik için açık cezaevinde veya çocuk eğitimevinde bulunmak gerekir. Ancak açık kuruma ayrılma şartları oluştuğu halde iradesi dışındaki bir nedenle ayrılamayan iyi halli hükümlüler de diğer şartlar varsa yararlanabilir.

Açık cezaevi talebi reddedilirse ne yapılır?

Ret kararına karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluna başvurulabilir, infaz hâkimliği kararına karşı da itiraz edilebilir. Başvuru sürelerinin kaçırılmaması için hızlı hareket edilmelidir.

Mükerrir olan açık cezaevine gidebilir mi?

İkinci defa mükerrir olanlar doğrudan açık cezaevine alınamaz. Kapalı kurumdan açık kuruma geçiş ise mükerrirlere özgü infaz rejimi ve yönetmelik hükümlerine göre ayrıca değerlendirilir.

Açık cezaevine ne zaman geçerim, nasıl hesaplanır?

Geçiş tarihi; toplam ceza, suç tarihi, suç türü, koşullu salıverilme tarihi ve geçici maddelere göre değişir. Sitemizdeki infaz hesaplama aracı yaklaşık bir sonuç verir; kesin tarih için müddetnamenin bir avukatla incelenmesi önerilir.

Açık cezaevinde izin hakkı var mı?

Açık kurumdaki hükümlüler kanun ve yönetmelikte öngörülen şartlarla izin haklarından yararlanabilir. İzinden iki günden fazla gecikerek dönmek veya hiç dönmemek firar suçu oluşturur ve bir daha özel izin verilmez.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi delilleri ve koşulları içinde değerlendirilmelidir. Yazıda anılan kanun hükümleri ve yargı kararları, yayın tarihindeki mevzuat ve içtihat esas alınarak aktarılmıştır.