Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu, kişisel verilerin korunması hakkını ihlal eden, bu verilerin yayılmasını veya yetkisiz kişilerin eline geçmesini engelleyen genel bir düzenlemedir. Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinde düzenlenen bu suç; kişisel verilerin rıza dışı başkasına verilmesi, yayılması veya hukuka aykırı yollarla ele geçirilmesi fiillerini cezalandırır. TCK 135’teki “kaydetme” fiilinden farklı olarak burada veri, artık bir sistemden dışarıya çıkarılmakta, başkasına aktarılmakta veya yetkisizce elde edilmektedir.
Madde 136- (1) Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) (Ek:17/10/2019-7188/17 md.) Suçun konusunun, Ceza Muhakemesi Kanununun 236 ncı maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması durumunda verilecek ceza bir kat artırılır.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçunun Cezası Kaç Yıldır?
Suçun temel şekli için kanun koyucu iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörmüştür. Cezanın alt sınırının iki yıl olması, bu suçun ciddiyetini ve kişisel verilerin korunmasına verilen önemi göstermektedir. Ancak suçun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri mevcuttur. TCK 137. madde uyarınca; bu suçun kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanılarak (örneğin bir banka çalışanı veya kargo görevlisinin verileri sızdırması) işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılarak üç yıldan altı yıla kadar hapse çıkar.
Madde 137- (1) Yukarıdaki maddelerde tanımlanan suçların; a) Kamu görevlisi tarafından ve görevinin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle, b) Belli bir meslek ve sanatın sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle, işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu İçin Şikayet Süresi Ne Kadardır?
Bu suç, Türk Ceza Kanunu’nun 139. maddesi uyarınca şikâyete bağlı değildir. Kişisel verilerin yayılması veya ele geçirilmesi kamu düzenini ilgilendiren ağır bir ihlal kabul edildiği için savcılık tarafından resen (kendiliğinden) soruşturulur. Mağdur şikayetinden vazgeçse dahi kamu davası düşmez ve yargılama devam eder. Herhangi bir 6 aylık hak düşürücü süre bulunmamaktadır; suçun işlendiği adli makamlarca öğrenildiği her an soruşturma başlatılabilir.
Madde 139- (1) Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (…) suçlarının soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı değildir.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçu Uzlaştırmaya Tabi mi?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi gereğince, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olmayan suçlar (bazı istisnalar hariç) uzlaştırma kapsamında değildir. Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu da şikayete tabi olmayan ve katalog suçlar arasında yer almayan bir suç tipi olduğu için uzlaştırma girişimine tabi değildir. Şüpheli ve mağdurun kendi aralarında anlaşması, davanın açılmasına veya ceza verilmesine engel teşkil etmez.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Suçun öngörülen hapis cezası üst sınırı dört yıl olduğu için, TCK 66/1-e maddesi uyarınca bu suç için dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıl içinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı verilmezse kamu davası düşer. Eğer suç nitelikli haller kapsamında işlenmişse ve ceza üst sınırı 5 yılı geçiyorsa, zamanaşımı süresi yine 8 yıl olarak kalmakla birlikte kesilme nedenleri süreci uzatabilir.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçunun Şartları Nelerdir?
Suçun oluşması için öncelikle ortada “kişisel veri” (adı, soyadı, TC kimlik no, telefon, fotoğraf, adres vb.) niteliğinde bir bilginin bulunması şarttır. Eylemin gerçekleşmesi için verinin bir başkasına “verilmesi” (aktarılması), “yayılması” (herkesin ulaşabileceği şekilde paylaşılması) veya “ele geçirilmesi” (yetkisizce elde edilmesi) gerekir. En kritik şart ise bu eylemlerin “hukuka aykırı” olmasıdır. Kişinin açık rızası varsa veya verinin verilmesi kanuni bir zorunluluksa (örneğin adli makamlara bildirim) suç oluşmaz.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçunun Unsurları Nelerdir?
Maddi unsur; veriyi verme, yayma veya ele geçirme fiillerinden herhangi birinin gerçekleştirilmesidir. Manevi unsur doğrudan kasttır; fail verinin kişisel veri olduğunu bilmeli ve bunu hukuka aykırı olarak aktarmayı veya elde etmeyi istemelidir. Hukuka aykırılık unsuru, KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve diğer yasal düzenlemelerdeki veri işleme ve aktarma şartlarına aykırılıktır. Fail herkes olabilir ancak veri kayıt sistemini yöneten veya mesleği gereği veriye ulaşan kişilerin bu suçu işlemesi ceza artırım nedenidir.
Verileri Hukuka Aykırı Olarak Verme veya Ele Geçirme Suçunda Manevi Tazminat İstenebilir mi?
Kişisel verilerin rıza dışı paylaşılması veya ele geçirilmesi, kişinin huzurunu ve güvenliğini doğrudan sarsan bir durumdur. Bu nedenle mağdur, verilerinin yayılması sebebiyle duyduğu endişe, elem ve keder için hukuk mahkemelerinde manevi tazminat davası açabilir. Özellikle verilerin niteliği hassassa (sağlık verisi, cinsel yaşam vb.) veya geniş kitlelere yayılmışsa (sosyal medya üzerinden), mahkeme yüksek miktarlarda tazminata hükmedebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Arkadaşımın telefon numarasını onun izni olmadan bir başkasına WhatsApp’tan göndermek suç mu? Evet. TCK 136 uyarınca bir başkasının kişisel verisini (telefon numarasını) hukuka aykırı olarak bir başkasına “vermek” suçtur ve 2 yıldan başlayan hapis cezası ile cezalandırılabilir.
2. Birinin fotoğrafını rızası dışında Twitter veya Instagram’da paylaşmak bu suça girer mi? Evet. Fotoğraf kişisel bir veridir ve bunun rıza dışı internette paylaşılması veriyi “yayma” fiilini oluşturur. Bu eylem TCK 136 kapsamında cezalandırılır.
3. İnternette zaten herkese açık olan bir veriyi paylaşmak suç mudur? Verinin daha önce bir yerde yayınlanmış olması, o verinin her amaçla ve her şekilde yeniden yayılabileceği anlamına gelmez. Verinin “yayılma amacı” ve “hukuka aykırılık” unsuru her somut olayda ayrı değerlendirilir; ancak rıza dışı her aktarım risk taşır.
4. Eski sevgilimin fotoğraflarını ele geçirdim ama kimseye göndermedim, suç işlemiş olur muyum? Verileri hukuka aykırı olarak “ele geçirmek” suçun tamamlanması için yeterlidir. Bir başkasına göndermemiş olsanız bile, o verileri rıza dışı (şifre kırma, gizlice kopyalama vb.) elde ettiğiniz an suç oluşur.
5. Şikayetten vazgeçersem dava düşer mi? Hayır. Bu suç şikayete bağlı değildir. Mağdur vazgeçse bile savcılık davayı sürdürür ve mahkeme mahkûmiyet kararı verebilir.
Yukarıda yer alan bilgiler mutlak sonuç olmayıp yüzeysel bir değerlendirmedir. Detaylı bilgi almak için bir avukata danışmanız tavsiye edilmektedir.
