Şantaj suçu, Türk Ceza Kanunu’nun “Hürriyete Karşı Suçlar” bölümü altında, 107. maddede düzenlenmiştir. Kanunun sistematiğinde şantaj, kişinin irade özgürlüğünü sakatlayan ve onu istemediği bir şeyi yapmaya veya yapmamaya zorlayan bir fiil olarak tanımlanır. Maddenin birinci fıkrasına göre; hakkı olan veya yükümlü olduğu bir şeyi yapacağından veya yapmayacağından bahisle, bir kimseyi kanuna aykırı veya yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya veya yapmamaya ya da haksız çıkar sağlamaya zorlamak şantaj suçunu oluşturur. Ayrıca maddenin ikinci fıkrasında, bir kişinin şeref veya saygınlığına zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı veya isnat edileceği tehdidiyle kendisi veya başkası adına yarar sağlama amacı gütmek de bu suç kapsamında değerlendirilmiştir.
Şantaj Suçunun Cezası Kaç Yıldır?
Şantaj suçunu işleyen fail hakkında kanun koyucu hapis cezası ile adli para cezasının birlikte uygulanmasını öngörmüştür. Türk Ceza Kanunu’nun 107. maddesi uyarınca, bu suçu işleyen kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suçun temel şekli veya saygınlığa zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidiyle işlenmesi arasında ceza miktarı açısından bir fark gözetilmemiştir.
Şantaj Suçu İçin Şikayet Süresi
Şantaj suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesi kapsamında soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı olan suçlar listesinde yer almamaktadır. Bu nedenle şantaj suçu için herhangi bir şikayet süresi bulunmaz; suçun adli makamlarca öğrenildiği anda Cumhuriyet savcısı tarafından hemen işin gerçeği araştırmaya başlanır. Suç şikayete tabi olmadığı için mağdurun şikayetten vazgeçmesi, kural olarak kamu davasının düşmesi sonucunu doğurmaz.
şantaj suçu Uzlaştırmaya tabi mi?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesinde uzlaştırma kapsamına giren suçlar sınırlı şekilde sayılmıştır. Şantaj suçu, ne şikayete tabi bir suç olması nedeniyle ne de CMK 253. maddede sayılan katalog suçlar arasında yer alması nedeniyle uzlaştırma kapsamına girmez. Bu sebeple şantaj suçu bakımından uzlaştırma hükümleri uygulanamaz ve soruşturma aşamasında dosya uzlaştırma bürosuna gönderilmez.
Şantaj Suçunda Zamanaşımı Süresi
Şantaj suçunda cezanın üst sınırı üç yıl hapis olarak belirlendiği için, Türk Ceza Kanunu’nun 66. maddesinde yer alan zamanaşımı süreleri devreye girer. Kanunun 66/1-e bendi uyarınca, beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adli para cezasını gerektiren suçlarda dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun işlendiği günden itibaren bu süre içinde dava açılmaz veya sonuçlandırılmazsa kamu davası düşer.
Şantaj Suçunun Şartları
Şantaj suçunun oluşabilmesi için failin mağduru belirli bir davranışa zorlaması veya ondan haksız bir menfaat talep etmesi gerekir. İlk şart, failin hukuka uygun bir hakkı kullanacağından veya bir yükümlülüğü yerine getireceğinden bahsetmesi ancak bu durumu mağduru baskı altına almak için bir araç olarak kullanmasıdır. İkinci bir şart olarak, failin mağdurun şeref ve haysiyetine saldırı teşkil edebilecek özel hayat bilgilerini veya iddiaları ifşa etme tehdidinde bulunarak yarar sağlama amacı gütmesi aranır. Her iki durumda da failin temel amacı, mağdurun iradesini sakatlayarak kendisine veya bir başkasına yarar sağlamaktır.
Şantaj Suçunun Unsurları
Suçun maddi unsuru, mağdura yönelik gerçekleştirilen zorlama veya tehdit içerikli irade açıklamasıdır. Manevi unsur bakımından şantaj suçu ancak kasten işlenebilir; failin mağduru korkutarak haksız bir kazanç elde etme veya bir şey yapmaya zorlama bilinciyle hareket etmesi şarttır. Hukuka aykırılık unsuru ise, failin kanunen sahip olduğu bir yetkiyi veya öğrendiği bir bilgiyi, mağdurun irade özgürlüğünü hukuka aykırı şekilde kısıtlamak amacıyla kullanmasıyla gerçekleşir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Şantaj suçunun yatarı ne kadar? Cezaevine girer miyim? Şantaj suçunun cezası 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır. Eğer mahkeme 2 yıl veya daha az süreli bir hapis cezasına hükmederse ve sanığın geçmişi uygunsa, TCK 51. maddesi uyarınca cezanın ertelenmesine veya CMK 231. maddesi uyarınca Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararı verilmesine hükmedilebilir. Bu durumda kişi cezaevine girmeyebilir. Ancak bu kararlar verilmezse, 5275 sayılı Kanun uyarınca koşullu salıverilme oranları dikkate alınarak infaz süreci yürütülür.
2. “Elimdeki fotoğrafları ailene gönderirim” diyerek para istenmesi şantaj mıdır? Evet, bu durum TCK 107/2 maddesinde düzenlenen, kişinin şerefine zarar verecek nitelikteki hususların açıklanacağı tehdidiyle menfaat sağlama şeklindeki şantaj suçunun tipik bir örneğidir.
3. Bir kişiyi şikayet edeceğini söylemek her zaman şantaj sayılır mı? Hayır. TCK 107/1 uyarınca, bir kişinin kanuni hakkı olan şikayet yoluna başvuracağını söylemesi suç oluşturmaz. Ancak bu hak, mağduru yükümlü olmadığı bir şeyi yapmaya (örneğin haksız bir para ödemesi) zorlamak için araç olarak kullanılırsa şantaj suçu oluşur.
4. Şantaj suçu nedeniyle verilen adli para cezası taksitle ödenebilir mi? Evet. TCK 52/4 maddesi uyarınca hakim, sanığın ekonomik durumunu göz önünde bulundurarak adli para cezasının belirli taksitler halinde ödenmesine karar verebilir; taksit süresi iki yılı geçemez.
5. Şantaj suçu uzlaşmaya tabi midir? Hayır. Şantaj suçu CMK 253. maddede belirtilen uzlaştırma kapsamında olan suçlar arasında yer almadığı için bu suçta uzlaşma mümkün değildir.
Yukarıda yer alan bilgiler yüzeysel bir değerlendirme olup, detaylı bilgi almak için bir avukata danışmanız tavsiye edilmektedir.
