Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, bireyin kimliğini belirli veya belirlenebilir kılan her türlü bilginin, hukuka aykırı olarak bir veri kayıt sistemine dahil edilmesini cezalandırır. Türk Ceza Kanunu’nun “Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar” bölümünde, 135. maddede düzenlenen bu suç; kişinin adı, soyadı, adresi, telefon numarası gibi genel bilgilerin yanı sıra biyometrik verileri veya dijital ayak izlerinin rızasız kaydedilmesini kapsar. Bu düzenleme, dijitalleşen dünyada bireyin “verisel mahremiyetini” ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile çizilen sınırları ceza hukuku güvencesi altına almaktadır.
Madde 135- (1) Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kişisel verilerin, kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin olması halinde birinci fıkra uyarınca verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunun Cezası Kaç Yıldır?
Suçun temel şekli için kanun koyucu bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörmüştür. Ancak kaydedilen verilerin niteliği suçun cezasını ağırlaştırmaktadır. Eğer kaydedilen bilgiler; kişinin siyasi görüşü, dini inancı, etnik kökeni, cinsel yaşamı, sağlık durumu veya sendikal bağlantıları gibi “özel nitelikli kişisel veri” (hassas veri) kategorisindeyse, verilecek ceza yarı oranında artırılarak bir buçuk yıldan dört buçuk yıla kadar hapis cezasına çıkar. Ayrıca TCK 137. madde uyarınca, bu suçun kamu görevlisi tarafından görevinin verdiği yetki kötüye kullanılarak veya belli bir mesleğin sağladığı kolaylıktan yararlanılarak işlenmesi halinde ceza yarı oranında bir kez daha artırılır.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu İçin Şikayet Süresi Ne Kadardır?
Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 139. maddesinde yapılan açık düzenleme uyarınca şikâyete bağlı değildir. Bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması resen (savcılık tarafından kendiliğinden) yapılır. Dolayısıyla mağdurun şikayetinden vazgeçmesi davanın düşmesine yol açmaz; yargılama kamu davası olarak devam eder. Herhangi bir 6 aylık şikayet süresi aranmaz; suçun işlendiği adli makamlarca öğrenildiği her an müdahale edilebilir.
Madde 139- (1) Kişisel verilerin kaydedilmesi, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (…) suçlarının soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı değildir.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçu Uzlaştırmaya Tabi mi?
Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253. maddesi gereğince, soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı olmayan suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamına girmez. Kişisel verilerin kaydedilmesi suçu da şikayete tabi olmayan ve kamu düzenini ilgilendiren bir suç tipi olduğu için uzlaştırma girişimine tabi değildir. Tarafların kendi aralarında anlaşması veya helalleşmesi, ceza davasının açılmasını veya devam etmesini engellemez.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Suçun öngörülen hapis cezası üst sınırları dikkate alındığında, TCK 66/1-e maddesi uyarınca bu suç için dava zamanaşımı süresi 8 yıldır. Suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıl içinde kesinleşmiş bir mahkeme kararı verilmezse kamu davası düşer. Ancak nitelikli hallerde ceza üst sınırı arttığı için zamanaşımı kesen nedenler de göz önünde bulundurulmalıdır.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunun Şartları Nelerdir?
Suçun oluşması için kaydedilen bilginin “kişisel veri” niteliğinde olması ve bu kaydın “hukuka aykırı” yapılması şarttır. Hukuka uygunluk nedenleri; kişinin açık rızası, kanunda açıkça öngörülmesi (örneğin otel kayıtları) veya bir hakkın kullanılması (mahkemeye delil sunma amacı) olabilir. Verinin sadece öğrenilmesi değil, daha sonra ulaşılabilecek şekilde bir sisteme (defter, bilgisayar, ses kayıt cihazı, telefon rehberi vb.) “kaydedilmesi” suçun tamamlanması için gereklidir.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunun Unsurları Nelerdir?
Maddi unsur, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesidir. Manevi unsur genel kasttır; failin, kaydettiği bilginin kişisel veri olduğunu bilerek ve bunu hukuka aykırı şekilde sisteme işleyerek hareket etmesi gerekir. Hukuka aykırılık unsuru ise, KVKK ve ilgili mevzuatta belirtilen veri işleme şartlarına uyulmamasıdır. TCK 138 uyarınca, kanunların belirlediği süreler geçmiş olmasına rağmen verileri sistem içinde yok etmemek de ayrı bir cezai sorumluluk doğurur.
Kişisel Verilerin Kaydedilmesi Suçunda Manevi Tazminat İstenebilir mi?
Kişisel verilerin korunması isteme hakkı Anayasal bir haktır. Bu hakkın ihlali durumunda mağdur, verilerinin rızasız kaydedilmesi nedeniyle duyduğu huzursuzluk ve güvenlik endişesi sebebiyle hukuk mahkemelerinde manevi tazminat davası açabilir. Tazminat miktarı, verinin niteliğine (örneğin sağlık verisi mi genel veri mi) ve kaydedilen verinin ileride kötüye kullanılma riskine göre belirlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Birinin telefon numarasını izinsiz rehberime kaydetmem suç mudur? Normal şartlarda sosyal ilişkiler çerçevesinde telefon numarası kaydetmek suç oluşturmaz. Ancak numara, kişiyi rahatsız etmek, verilerini pazarlamak veya başka bir hukuka aykırı amaçla rıza dışı ele geçirilip kaydedilmişse suç unsurları tartışılabilir.
2. Mağaza çalışanının telefon numaramı alıp sistemi dışında kendi telefonuna kaydetmesi suç mu? Evet. Mağaza çalışanı veriyi iş gereği alıp ancak işletmenin resmi sistemine kaydedebilir. Bu veriyi kendi şahsi cihazına veya kontrolündeki başka bir yere kaydetmesi TCK 135 kapsamında suç oluşturur.
3. Gizlice ses kaydı almak bu suça girer mi? Gizlice ses kaydı almak öncelikle TCK 133 (Konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınması) suçuna girer. Ancak bu ses kaydı daha sonra bir veri tabanına işlenir veya kişiyi tanımlayan bilgilerle birleştirilirse TCK 135 hükümleri de gündeme gelebilir.
4. Güvenlik kameralarının görüntü kaydetmesi suç mudur? Halka açık yerlerde veya iş yerlerinde, “Burada kamera ile izleme yapılmaktadır” şeklinde uyarı levhası asılması ve meşru bir amaç (güvenlik) güdülmesi durumunda bu kayıtlar hukuka uygundur. Ancak gizli kamera ile mahrem alanların kaydedilmesi suçtur.
5. Şikayetçi olmazsam dava açılır mı? Evet. Bu suç şikayete bağlı değildir. Savcılık durumu herhangi bir ihbar veya başka bir soruşturma esnasında öğrendiğinde doğrudan dava açmak zorundadır.
Yukarıda yer alan bilgiler mutlak sonuç olmayıp yüzeysel bir değerlendirmedir. Detaylı bilgi almak için bir avukata danışmanız tavsiye edilmektedir.
