Mahkeme kararlarında belirtilen tekerrür ve mükerrir kavramlarının ne olduğu Avukat Saltuk Buğra Şimşek tarafından şu şekilde açıklanmıştır:
1. Tekerrür Kavramı ve Türk Ceza Kanunu’ndaki Düzenlemeler (TCK Madde 58)
Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesine göre tekerrür, önceden işlenen bir suçtan dolayı verilen hüküm kesinleştikten sonra yeni bir suçun işlenmesi halidir. Tekerrür hükümleri, 765 sayılı mülga TCK’da “cezanın artırım nedeni” olarak öngörülmüşken, 5237 sayılı TCK sisteminde koşullu salıverilme süresini de etkileyecek şekilde bir “infaz rejimi kurumu” olarak yeniden düzenlenmiştir.
Tekerrürün Şartları ve İstisnaları:
- Kesinleşmiş Mahkûmiyet: Tekerrür hükümlerinin uygulanabilmesi için önceki hükmün kesinleşmesi ve ikinci suçun bu kesinleşmeden sonra işlenmesi yeterlidir; önceki cezanın infaz edilmiş olması şart değildir.
- Zamanaşımı Süreleri:
- Beş yıldan fazla süreli hapis cezalarında, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 5 yıl geçmemelidir.
- Beş yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında, cezanın infaz edildiği tarihten itibaren 3 yıl geçmemelidir.
- Uygulama Engelleri: Fiili işlediği sırada 18 yaşını doldurmamış kişilerin suçları, kasten suçlar ile taksirli suçlar arası ve sırf askeri suçlar ile diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ayrıca, yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler (belirli katalog suçlar hariç) tekerrüre esas alınmaz.
Tekerrürün Hukuki Sonuçları:
- Seçenekli Cezalar: Kanunda hapis veya adli para cezası seçenekli olarak öngörülmüşse, mükerrir hakkında hapis cezasına hükmolunur (TCK 58/3).
- İnfaz Rejimi: Mahkûmiyet kararında kişinin mükerrir olduğu belirtildiğinde, ceza “mükerrirlere özgü infaz rejimine” göre çektirilir ve infazdan sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır (TCK 58/6-7).
2. Mükerrirlere Özgü İnfaz Rejimi (5275 Sayılı Kanun Madde 108)
Mükerrirlerin cezalarının infazı, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 108. maddesi uyarınca genel infaz rejimine göre daha ağırlaştırılmış koşullara tabidir.
Koşullu Salıverilme Süreleri:
- Ağırlaştırılmış müebbet hapis: 39 yıl.
- Müebbet hapis: 33 yıl.
- Süreli hapis cezaları: Genel oran 1/2 iken, mükerrirler için bu oran kural olarak 2/3‘tür (7242 sayılı Kanun değişikliği öncesi kararlarda 3/4 olarak uygulanmaktaydı).
- İstisnai Suçlar: Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve uyuşturucu madde ticareti gibi suçlarda mükerrirlik halinde oran 3/4 olarak uygulanır.
- Miktar Sınırı: Tekerrür nedeniyle koşullu salıverme süresine eklenecek miktar, tekerrüre esas alınan (önceki) cezanın en ağırından fazla olamaz.
İkinci Defa Tekerrür: Hükümlü hakkında birinci tekerrür şartları oluştuktan ve bu mahkûmiyet kesinleştikten sonra yeniden tekerrür gerektiren bir suç işlenirse “ikinci defa tekerrür” hükümleri uygulanır. Bu durumda, 5275 sayılı Kanun’un 108/3. maddesi uyarınca hükümlü hakkında koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz; hükümlü cezasının tamamını cezaevinde çeker.
3. İnfaz Sonrası Denetim ve Uygulama Esasları
Mükerrirler hakkında cezanın infazı tamamlandıktan sonra başlamak üzere, infaz hâkimi tarafından en az 1 yıl süreli bir denetim süresi belirlenir. Bu süre, kişinin toplumla uyumunu sağlamak amacıyla 5 yıla kadar uzatılabilir. Denetim süresi içindeki yükümlülüklere aykırı davranılması durumunda disiplin hapsi uygulanabilir.
Yargı Kararlarında Vurgulanan Hususlar:
- Mahkûmiyet Hükmünde Belirtme Zorunluluğu: Tekerrürün hükümlülüğün yasal bir sonucu olmaması nedeniyle, mahkûmiyet kararında mükerrirlere özgü infaz rejiminin uygulanacağının ve hangi ilamın tekerrüre esas alındığının açıkça gösterilmesi zorunludur. İnfaz aşamasında bu konuda yeni bir karar alınamaz.
- Adli Para Cezaları: Mükerrirlere özgü infaz rejimi yalnızca hapis cezaları için öngörülmüştür. Adli para cezalarının infazında bu rejimin uygulanmasına dair yasal bir düzenleme bulunmadığından, adli para cezasına mahkûm edilenler hakkında mükerrirlere özgü infaz rejimi uygulanamaz.
Yukarıda yer alan bilgiler yüzeysel bir değerlendirme olup mutlak sonuç değildir. Konu ile ilgili detaylı bilgi almak için bir avukata danışmanız tavsiye edilmektedir.
